۵ سناریو، ۵ وضع برای نفت ایران
ساعت ۲۴- سقوط قیمت نفت در بازارهای جهانی گویی پایانی ندارد. قیمت هر بشکه نفت در این بازار به میزانی است که ۶ سال پیش شاهد آن بودهایم. این در حالی است که شماری از کشورها برای چنین سقوط قیمتی آماده نبودند و در ۶ سال سپری شده محلهای تازهای برای خرج دلارها ایجاد کردهاند که نمیتوانند آنها را نادیده بگیرند.
ايران به مثابه چهارمين دارنده ذخاير نفت و يكي از بازيگران اصلي در سمت عرضه بازار نفت كه چند سالي بود قدرتش را به نفع رقباي اوپك از دست داده بود اميدوار است به جايگاه دومياش در اوپك برسد و اين اشتياق براي افزايش دستكم ۵۰ درصدي در صادرات بازار را براي متقاضيان شيرين كرده است.
در حالي كه اوپك از يك طرف مشغول بيرون راندن «شيلي»هاي امريكاست از طرف ديگر با ورود نفت ايران مواجه شده و عطش ونزوئلا براي فروش بيشتر نيز كار را سختتر كرده است. بانك جهاني با انتشار يك گزارش مشروح از شرايط بازار نفت در حالت ورود ايران كه احتمال كاهش ۱۰ دلاري قيمت هر بشكه نفت را دارد، اوضاع را دشوارتر كرده است.
نادي صبوري در اين باره نوشته است: اگر بخواهيم به آينده سفر كنيم، سال ۲۰۱۶ گزارشهاي ماهانه اوپك چه چيزي را نشان خواهد داد؟ سياساياس در گزارشي جالب توجه ۵سناريو را براي توليد نفت ايران در سال ۲۰۱۶ و بعد از تحريمها در نظر گرفته است. ۳ميليون و ۳۱۵هزار بشكه توليد نفت آرمانيترين حالتي است كه اين گزارش براي نفت ايران در اين سال در نظر گرفته و از سوي ديگر نيز توليد ۲ميليون و ۶۵۸هزار بشكهاي بدترين حالت متصورشده براي ايران در سال ۲۰۱۶ است. به گزارش «تعادل» بر اساس گزارش دبيرخانه اوپك توليد نفت خام ايران در ماه گذشته ۲ميليون ۸۶۱هزار بشكه نفت توليد كرده است، به اين معنا كه بدترين حالت تصورشده براي نفت ايران در سال ۲۰۱۶ كه منوط به «عدم نتيجه گرفتن» از توافقات هستهاي بوده است منجر به كاهش توليد نفت ايران تلقي ميشود. در اين گزارش، آخرين وضعيت كشورهاي عضو اوپك در موقعيت حساس فعلي و ۵سناريوي بازار براي مواجهه با بازگشت ايران را ميخوانيد. طبق بررسيهاي «تعادل» از گزارش ماهانه اوپك بهاي نفت خام پس از نوسانات بسيار بالاخره در ماه آوريل سال جاري به نوعي ثبات رسيده بود و در محدوده ۶۰دلار در ازاي هر بشكه قرار داشت. اما اين وضعيت در ماه جولاي دستخوش تغييرات اساسي شد. چند عامل دست به دست هم دادند تا بهاي همه شاخصهاي نفتي در اين ماه به كمترين ميزان خود در سال جاري برسد. يكي از مهمترين فاكتورها همچنان مازاد عرضه نفت است. يعني در حالي كه بهاي نفت كاهش شديدي را تجربه ميكند ميزان فروش آن چندين برابر افزايش يافته است و منجر به مازاد عرضه جهاني شده است. مشكلات اقتصادي در يونان و چين از يك طرف و توافق هستهاي ايران و غرب از طرف ديگر باعث شده تا وضعيت نفت به نقطه فعلي برسد. اين وضعيت به ماه جولاي ختم نشده و بر اساس آمار و اطلاعات به دست آمده از اوپك در ماه آتي نيز اين جريان ادامه خواهد داشت. بر اساس گزارش ماهانه سازمان كشورهاي صادركننده نفت خام (اوپك)، ميانگين قيمت سبد نفت اوپك در ماه جولاي ۵۴.۱۹دلار در ازاي هر بشكه بود كه نسبت به ماه گذشته بيش از ۱۰درصد كاهش داشت. البته ديگر شاخصهاي نفتي نيز كاهش چشمگيري را در اين ماه تجربه كردند. نفت برنت حوزه درياي شمال با ۶.۹۹دلار كاهش به ۵۶.۷۶دلار در ازاي هر بشكه رسيد و نفت دبليوتيآي نيز با ۸.۹۰دلار كاهش به قيمت ۵۰.۹۳دلار در ازاي هر بشكه در بازار معامله شد. فاصله بين شاخص برنت و دبليوتيآي نيز بين ۱.۹۱ تا ۵.۸۳دلار در ماه جولاي بود.
كاهش ۵دلاري بهاي نفت سنگين ايران
از نمودارهاي موجود در گزارش ماهانه اوپك نشان ميدهد بهاي نفت سنگين ايران در ماه جولاي با ۵دلار كاهش نسبت به ماه گذشته به رقم ۵۴.۸۶دلار در ازاي هر بشكه رسيده است. اين در حالي است كه متوسط بهاي نفت ايران در سال ۲۰۱۴ حدود ۱۰۵.۳۳دلار در ازاي هر بشكه بوده است. نفت امارات با ۵۷.۵۸دلار در ازاي هر بشكه گرانترين و نفت ونزوئلا با قيمت ۴۴.۴۳دلار ارزانترين نفت اوپك بودهاند. تقاضاي جهاني براي نفت در سال ۲۰۱۵ بر اساس پيشبينيهاي اوپك به ميزان يكميليون و ۳۸۰هزار بشكه در روز افزايش مييابد كه ۹۰هزار بشكه نسبت به پيشبيني ماه گذشته بيشتر است. در نتيجه مجموع تقاضاي جهاني براي نفت به ۹۲ميليون و ۷۰۰هزار بشكه در روز خواهد رسيد. در سال ۲۰۱۶ نيز برآورد ميشود رشد تقاضاي جهاني براي نفت خام با يكميليون و ۳۴۰هزار بشكه در روز به ركورد تاريخي ۹۴ميليون و ۴هزار بشكه در روز برسد كه اين امر به دليل افزايش مصرف جهاني خواهد بود.
عرضه جهاني نفت در سال ۲۰۱۵ نيز در گزارش اوپك با رشد ۹۶۰هزار بشكهاي در روز پيشبيني شده است كه نسبت به پيشبيني قبلي ۹۰هزار بشكه افزايش را نشان ميدهد. علت اين مساله نيز افزايش توليد از سوي توليدكنندگان غيراوپكي به ويژه توليدكنندگان خارج از امريكاي شمالي است. در سال ۲۰۱۶ نيز برآورد ميشود عرضه نفت غيراوپكيها ۲۷۰هزار بشكه در روز افزايش خواهد داشت كه ۴۰هزار بشكه در روز كمتر از پيشبيني قبلي است. پيشبينيها براي انجيال اوپك نيز نشان ميدهد كه در سال ۲۰۱۵ حدود ۱۹۰هزار بشكه در روز افزايش خواهد يافت و در سال ۲۰۱۶ نيز ۱۷۰هزار بشكه در روز افزايش خواهد داشت. بر اساس اطلاعات به دست آمده از منابع ثانويه توليد نفت خام اوپك در ماه جولاي ۱۰۱ هزار بشكه در روز افزايش داشت و به رقم ۳۱.۵۱ميليون بشكه در روز رسيد.
ايران باز هم چهارم شد
براساس گزارش ماهانه اوپك، ايران در ماه جولاي ۲.۸۶۱ميليون بشكه در روز نفت توليد كرده است كه نسبت به ماه گذشته ۳۲هزارو۳۰۰ بشكه در روز افزايش توليد داشته است. مثل هميشه عربستان سعودي بيشترين نفت اوپك را توليد كرده است. اين كشور در ماه جولاي ۱۰ميليون و۳۲۵هزار بشكه در روز نفت توليد كرده است كه نسبت به ماه گذشته ۳۹هزارو۲۰۰ بشكه در روز افزايش داشته است. بيشترين توليد در اين ماه مربوط به عراق بوده است؛ اين كشور با افزايش ۴۶هزارو۷۰۰ بشكهاي، ميزان توليد خود را در ماه جولاي به رقم ۴ميليون و۷۴هزار بشكه در روز رسانده است. كمترين ميزان توليد نيز در كشور ليبي صورت گرفته كه با كاهش ۳۷هزار بشكهاي توليد خود را به ۳۷۳هزار بشكه در روز رسانده است. به اين ترتيب عربستان سعودي نخستين توليدكننده اوپك بوده و بعد از آن عراق و امارات متحده عربي قرار دارند؛ ايران و به دنبال آن كويت نيز به ترتيب جايگاه چهارم و پنجم اوپك را به خود اختصاص دادهاند. اوپك در اين ماه بهطور كلي حدود ۱۰۱هزار بشكه افزايش توليد داشته است.
پيشبينيهاي اوپك براي تقاضاي نفتخام اوپك در سال۲۰۱۵ رقم ۲۹ميليون و۲۰۰هزار بشكه در روز را نشان ميدهد كه نسبت به ارزيابي پيشين تفاوتي نداشته است و افزايش ۰.۲ميليون بشكهاي را نسبت به سال گذشته نشان ميدهد. در سال۲۰۱۶ نيز برآورد ميشود تقاضاي نفت اوپك به ۳۰.۱ميليون بشكه در روز برسد كه نسبت به رقمي كه براي سالجاري پيشبيني شده است، ۰.۹ميليون بشكه بيشتر است. اوپك در گزارش خود برآورد كرده است كه رشد اقتصاد جهاني براي سالهاي ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶ بدون تغيير و روي ۳.۲درصد و ۳.۵ درصد باقي خواهد ماند. رشد اقتصادي چين نيز روي ۶.۹ درصد براي سالجاري و روي ۶.۵ درصد براي سال۲۰۱۶ باقي خواهد ماند. اما برزيل و روسيه در اين ماه كمي ضعيفتر نشان داده شدهاند اما باز هم پيشبيني ميشود تا سال آينده از وضعيت كساد خارج شوند.
سال ديگر همين موقع
اما حال كه وضعيت اين كشورها در ماه جولاي بدينگونه بوده است، تصور اينكه سال ديگر درچنين موقعيتي بازار چه حالتي دارد نيز جالب خواهد بود. سياساياس ۵ حالت را براي نفت ايران در سال۲۰۱۶ ترسيم كرده است. در واقع اين گزارش از بهترين سناريو تا بدترين سناريو را براي اينده نفي ايران بررسي ميكند. «حالت آرماني»، «حالت خوب»، «حالت پايه»، «حالت استخراج با ظرفيت كم» و «بدترين حالت ممكن».
*«حالت پايه» به اين معناست كه توافق هستهاي امسال نهايي شود، بخشي از تحريمها در سال۲۰۱۶ برداشته شده و تعدادي از سرمايهگذاريها در صنعت نفت ايران به نتيجه برسد. در اين حالت ميزان توليد نفتخام ايران به ۲.۹۹۴ميليون بشكه در روز ميرسد كه ۱۹۷هزار بشكه نسبت به سال۲۰۱۴ (ميزان توليد نفت خام ايران در اين سال ۲.۸ميليون بشكه در روز بود) افزايش نشان ميدهد.
*«حالت خوب» يعني حالتي كه تحريمها بدون وقفه سريعا برداشته شود. در اين حالت ميزان توليد نفتخام ايران در سال ۲۰۱۶ به ۳.۲۱۹ميليون بشكه ميرسد كه ۴۲۳هزار بشكه نسبت به سال۲۰۱۴ افزايش را نشان داده و ۲۲۶هزار بشكه بيشتر از حالت پايه است.
*«حالت استخراج با ظرفيت كم» حالتي است كه ايران با توليد نهچندان قابل توجه ميزان توليد نفت خام خود را در سال۲۰۱۶ به رقم ۲.۸۸۱ميليون برساند كه ۸۵هزار بشكه افزايش نسبت به سال۲۰۱۴ و ۱۱۳هزار بشكه كاهش نسبت به حالت «پايه» را نشان ميدهد.
*«بدترين حالت» از ديد سي اساي اس وضعيتي است كه ايران و غرب در نهايت نتوانند توافق را عملي كنند. در اين حالت طبق اين گزارش ميزان توليد نفت خام ايران در سال ۲۰۱۶ به رقم ۲. ۶۸۵ ميليون بشكه ميرسد كه ۱۱۱ هزار بشكه كاهش نسبت به سال۲۰۱۴ و معادل ۳۰۹ هزار بشكه كاهش نسبت به حالت «پايه» را نشان ميدهد.
*اما «حالت آرماني» وضعيتي است كه فرضياتي از قبيل سرمايهگذاري سنگيني در صنايع بالادستي صنعت نفت ايران صورت بگيرد. در اين حالت ميزان توليد نفت خام ايران در سال۲۰۱۶ به رقم ۳.۳۱۵ميليون بشكه در روز ميرسد كه ۳۲۱هزار بشكه افزايش نسبت به سال۲۰۱۴ و معادل ۳۲۱هزار بشكه افزايش نسبت به حالت «پايه» را نشان ميدهد.
سناريويي متفاوت براي نفت
بانك جهاني درجديدترين گزارش خود بازگشت ايران به بازار را به معناي اضافه شدن يكميليون بشكه نفتخام تلقي كرده و برآورد كرده است با ورود نفت ايران بهاي اين كالاي ارزشمند تا سال آينده ۱۰دلار در ازاي هر بشكه كاهش خواهد داشت در اين گزارش پيشبيني شده كه ميزان صادرات و درآمدهاي نفتي ساير صادركنندگان نفت خاورميانه كاهش پيدا كند. كشورهاي حاشيه خليج و ليبي جز اين كشورها هستند؛ اين درحالي است كه كشورهاي واردكننده نفت در اين منطقه نظير مصر و تونس از كاهش جهاني بهاي نفت سود خواهند برد. ليلي متقي، اقتصاددان بانك جهاني در امور منطقه خاورميانه و شمال آفريقا و يكي از نويسندگان اين گزارش ميگويد: «از تفاهم لوزان در آوريل ۲۰۱۵ تاكنون شاهد ابراز تمايل بسياري از شركتهاي چندمليتي به سرمايهگذاري در ايران به ويژه در بخش نفت و گاز بودهايم.» وي تاكيد ميكند: «انتظار ميرود اين روند پس از برداشته شدن تحريمها شدت بيشتري به خود بگيرد كه در نهايت باعث توسعه تكنولوژي در بخش نفت ايران خواهد شد.»
در حالي كه اوپك از يك طرف مشغول بيرون راندن «شيلي»هاي امريكاست از طرف ديگر با ورود نفت ايران مواجه شده و عطش ونزوئلا براي فروش بيشتر نيز كار را سختتر كرده است. بانك جهاني با انتشار يك گزارش مشروح از شرايط بازار نفت در حالت ورود ايران كه احتمال كاهش ۱۰ دلاري قيمت هر بشكه نفت را دارد، اوضاع را دشوارتر كرده است.
نادي صبوري در اين باره نوشته است: اگر بخواهيم به آينده سفر كنيم، سال ۲۰۱۶ گزارشهاي ماهانه اوپك چه چيزي را نشان خواهد داد؟ سياساياس در گزارشي جالب توجه ۵سناريو را براي توليد نفت ايران در سال ۲۰۱۶ و بعد از تحريمها در نظر گرفته است. ۳ميليون و ۳۱۵هزار بشكه توليد نفت آرمانيترين حالتي است كه اين گزارش براي نفت ايران در اين سال در نظر گرفته و از سوي ديگر نيز توليد ۲ميليون و ۶۵۸هزار بشكهاي بدترين حالت متصورشده براي ايران در سال ۲۰۱۶ است. به گزارش «تعادل» بر اساس گزارش دبيرخانه اوپك توليد نفت خام ايران در ماه گذشته ۲ميليون ۸۶۱هزار بشكه نفت توليد كرده است، به اين معنا كه بدترين حالت تصورشده براي نفت ايران در سال ۲۰۱۶ كه منوط به «عدم نتيجه گرفتن» از توافقات هستهاي بوده است منجر به كاهش توليد نفت ايران تلقي ميشود. در اين گزارش، آخرين وضعيت كشورهاي عضو اوپك در موقعيت حساس فعلي و ۵سناريوي بازار براي مواجهه با بازگشت ايران را ميخوانيد. طبق بررسيهاي «تعادل» از گزارش ماهانه اوپك بهاي نفت خام پس از نوسانات بسيار بالاخره در ماه آوريل سال جاري به نوعي ثبات رسيده بود و در محدوده ۶۰دلار در ازاي هر بشكه قرار داشت. اما اين وضعيت در ماه جولاي دستخوش تغييرات اساسي شد. چند عامل دست به دست هم دادند تا بهاي همه شاخصهاي نفتي در اين ماه به كمترين ميزان خود در سال جاري برسد. يكي از مهمترين فاكتورها همچنان مازاد عرضه نفت است. يعني در حالي كه بهاي نفت كاهش شديدي را تجربه ميكند ميزان فروش آن چندين برابر افزايش يافته است و منجر به مازاد عرضه جهاني شده است. مشكلات اقتصادي در يونان و چين از يك طرف و توافق هستهاي ايران و غرب از طرف ديگر باعث شده تا وضعيت نفت به نقطه فعلي برسد. اين وضعيت به ماه جولاي ختم نشده و بر اساس آمار و اطلاعات به دست آمده از اوپك در ماه آتي نيز اين جريان ادامه خواهد داشت. بر اساس گزارش ماهانه سازمان كشورهاي صادركننده نفت خام (اوپك)، ميانگين قيمت سبد نفت اوپك در ماه جولاي ۵۴.۱۹دلار در ازاي هر بشكه بود كه نسبت به ماه گذشته بيش از ۱۰درصد كاهش داشت. البته ديگر شاخصهاي نفتي نيز كاهش چشمگيري را در اين ماه تجربه كردند. نفت برنت حوزه درياي شمال با ۶.۹۹دلار كاهش به ۵۶.۷۶دلار در ازاي هر بشكه رسيد و نفت دبليوتيآي نيز با ۸.۹۰دلار كاهش به قيمت ۵۰.۹۳دلار در ازاي هر بشكه در بازار معامله شد. فاصله بين شاخص برنت و دبليوتيآي نيز بين ۱.۹۱ تا ۵.۸۳دلار در ماه جولاي بود.
كاهش ۵دلاري بهاي نفت سنگين ايران
از نمودارهاي موجود در گزارش ماهانه اوپك نشان ميدهد بهاي نفت سنگين ايران در ماه جولاي با ۵دلار كاهش نسبت به ماه گذشته به رقم ۵۴.۸۶دلار در ازاي هر بشكه رسيده است. اين در حالي است كه متوسط بهاي نفت ايران در سال ۲۰۱۴ حدود ۱۰۵.۳۳دلار در ازاي هر بشكه بوده است. نفت امارات با ۵۷.۵۸دلار در ازاي هر بشكه گرانترين و نفت ونزوئلا با قيمت ۴۴.۴۳دلار ارزانترين نفت اوپك بودهاند. تقاضاي جهاني براي نفت در سال ۲۰۱۵ بر اساس پيشبينيهاي اوپك به ميزان يكميليون و ۳۸۰هزار بشكه در روز افزايش مييابد كه ۹۰هزار بشكه نسبت به پيشبيني ماه گذشته بيشتر است. در نتيجه مجموع تقاضاي جهاني براي نفت به ۹۲ميليون و ۷۰۰هزار بشكه در روز خواهد رسيد. در سال ۲۰۱۶ نيز برآورد ميشود رشد تقاضاي جهاني براي نفت خام با يكميليون و ۳۴۰هزار بشكه در روز به ركورد تاريخي ۹۴ميليون و ۴هزار بشكه در روز برسد كه اين امر به دليل افزايش مصرف جهاني خواهد بود.
عرضه جهاني نفت در سال ۲۰۱۵ نيز در گزارش اوپك با رشد ۹۶۰هزار بشكهاي در روز پيشبيني شده است كه نسبت به پيشبيني قبلي ۹۰هزار بشكه افزايش را نشان ميدهد. علت اين مساله نيز افزايش توليد از سوي توليدكنندگان غيراوپكي به ويژه توليدكنندگان خارج از امريكاي شمالي است. در سال ۲۰۱۶ نيز برآورد ميشود عرضه نفت غيراوپكيها ۲۷۰هزار بشكه در روز افزايش خواهد داشت كه ۴۰هزار بشكه در روز كمتر از پيشبيني قبلي است. پيشبينيها براي انجيال اوپك نيز نشان ميدهد كه در سال ۲۰۱۵ حدود ۱۹۰هزار بشكه در روز افزايش خواهد يافت و در سال ۲۰۱۶ نيز ۱۷۰هزار بشكه در روز افزايش خواهد داشت. بر اساس اطلاعات به دست آمده از منابع ثانويه توليد نفت خام اوپك در ماه جولاي ۱۰۱ هزار بشكه در روز افزايش داشت و به رقم ۳۱.۵۱ميليون بشكه در روز رسيد.
ايران باز هم چهارم شد
براساس گزارش ماهانه اوپك، ايران در ماه جولاي ۲.۸۶۱ميليون بشكه در روز نفت توليد كرده است كه نسبت به ماه گذشته ۳۲هزارو۳۰۰ بشكه در روز افزايش توليد داشته است. مثل هميشه عربستان سعودي بيشترين نفت اوپك را توليد كرده است. اين كشور در ماه جولاي ۱۰ميليون و۳۲۵هزار بشكه در روز نفت توليد كرده است كه نسبت به ماه گذشته ۳۹هزارو۲۰۰ بشكه در روز افزايش داشته است. بيشترين توليد در اين ماه مربوط به عراق بوده است؛ اين كشور با افزايش ۴۶هزارو۷۰۰ بشكهاي، ميزان توليد خود را در ماه جولاي به رقم ۴ميليون و۷۴هزار بشكه در روز رسانده است. كمترين ميزان توليد نيز در كشور ليبي صورت گرفته كه با كاهش ۳۷هزار بشكهاي توليد خود را به ۳۷۳هزار بشكه در روز رسانده است. به اين ترتيب عربستان سعودي نخستين توليدكننده اوپك بوده و بعد از آن عراق و امارات متحده عربي قرار دارند؛ ايران و به دنبال آن كويت نيز به ترتيب جايگاه چهارم و پنجم اوپك را به خود اختصاص دادهاند. اوپك در اين ماه بهطور كلي حدود ۱۰۱هزار بشكه افزايش توليد داشته است.
پيشبينيهاي اوپك براي تقاضاي نفتخام اوپك در سال۲۰۱۵ رقم ۲۹ميليون و۲۰۰هزار بشكه در روز را نشان ميدهد كه نسبت به ارزيابي پيشين تفاوتي نداشته است و افزايش ۰.۲ميليون بشكهاي را نسبت به سال گذشته نشان ميدهد. در سال۲۰۱۶ نيز برآورد ميشود تقاضاي نفت اوپك به ۳۰.۱ميليون بشكه در روز برسد كه نسبت به رقمي كه براي سالجاري پيشبيني شده است، ۰.۹ميليون بشكه بيشتر است. اوپك در گزارش خود برآورد كرده است كه رشد اقتصاد جهاني براي سالهاي ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶ بدون تغيير و روي ۳.۲درصد و ۳.۵ درصد باقي خواهد ماند. رشد اقتصادي چين نيز روي ۶.۹ درصد براي سالجاري و روي ۶.۵ درصد براي سال۲۰۱۶ باقي خواهد ماند. اما برزيل و روسيه در اين ماه كمي ضعيفتر نشان داده شدهاند اما باز هم پيشبيني ميشود تا سال آينده از وضعيت كساد خارج شوند.
سال ديگر همين موقع
اما حال كه وضعيت اين كشورها در ماه جولاي بدينگونه بوده است، تصور اينكه سال ديگر درچنين موقعيتي بازار چه حالتي دارد نيز جالب خواهد بود. سياساياس ۵ حالت را براي نفت ايران در سال۲۰۱۶ ترسيم كرده است. در واقع اين گزارش از بهترين سناريو تا بدترين سناريو را براي اينده نفي ايران بررسي ميكند. «حالت آرماني»، «حالت خوب»، «حالت پايه»، «حالت استخراج با ظرفيت كم» و «بدترين حالت ممكن».
*«حالت پايه» به اين معناست كه توافق هستهاي امسال نهايي شود، بخشي از تحريمها در سال۲۰۱۶ برداشته شده و تعدادي از سرمايهگذاريها در صنعت نفت ايران به نتيجه برسد. در اين حالت ميزان توليد نفتخام ايران به ۲.۹۹۴ميليون بشكه در روز ميرسد كه ۱۹۷هزار بشكه نسبت به سال۲۰۱۴ (ميزان توليد نفت خام ايران در اين سال ۲.۸ميليون بشكه در روز بود) افزايش نشان ميدهد.
*«حالت خوب» يعني حالتي كه تحريمها بدون وقفه سريعا برداشته شود. در اين حالت ميزان توليد نفتخام ايران در سال ۲۰۱۶ به ۳.۲۱۹ميليون بشكه ميرسد كه ۴۲۳هزار بشكه نسبت به سال۲۰۱۴ افزايش را نشان داده و ۲۲۶هزار بشكه بيشتر از حالت پايه است.
*«حالت استخراج با ظرفيت كم» حالتي است كه ايران با توليد نهچندان قابل توجه ميزان توليد نفت خام خود را در سال۲۰۱۶ به رقم ۲.۸۸۱ميليون برساند كه ۸۵هزار بشكه افزايش نسبت به سال۲۰۱۴ و ۱۱۳هزار بشكه كاهش نسبت به حالت «پايه» را نشان ميدهد.
*«بدترين حالت» از ديد سي اساي اس وضعيتي است كه ايران و غرب در نهايت نتوانند توافق را عملي كنند. در اين حالت طبق اين گزارش ميزان توليد نفت خام ايران در سال ۲۰۱۶ به رقم ۲. ۶۸۵ ميليون بشكه ميرسد كه ۱۱۱ هزار بشكه كاهش نسبت به سال۲۰۱۴ و معادل ۳۰۹ هزار بشكه كاهش نسبت به حالت «پايه» را نشان ميدهد.
*اما «حالت آرماني» وضعيتي است كه فرضياتي از قبيل سرمايهگذاري سنگيني در صنايع بالادستي صنعت نفت ايران صورت بگيرد. در اين حالت ميزان توليد نفت خام ايران در سال۲۰۱۶ به رقم ۳.۳۱۵ميليون بشكه در روز ميرسد كه ۳۲۱هزار بشكه افزايش نسبت به سال۲۰۱۴ و معادل ۳۲۱هزار بشكه افزايش نسبت به حالت «پايه» را نشان ميدهد.
سناريويي متفاوت براي نفت
بانك جهاني درجديدترين گزارش خود بازگشت ايران به بازار را به معناي اضافه شدن يكميليون بشكه نفتخام تلقي كرده و برآورد كرده است با ورود نفت ايران بهاي اين كالاي ارزشمند تا سال آينده ۱۰دلار در ازاي هر بشكه كاهش خواهد داشت در اين گزارش پيشبيني شده كه ميزان صادرات و درآمدهاي نفتي ساير صادركنندگان نفت خاورميانه كاهش پيدا كند. كشورهاي حاشيه خليج و ليبي جز اين كشورها هستند؛ اين درحالي است كه كشورهاي واردكننده نفت در اين منطقه نظير مصر و تونس از كاهش جهاني بهاي نفت سود خواهند برد. ليلي متقي، اقتصاددان بانك جهاني در امور منطقه خاورميانه و شمال آفريقا و يكي از نويسندگان اين گزارش ميگويد: «از تفاهم لوزان در آوريل ۲۰۱۵ تاكنون شاهد ابراز تمايل بسياري از شركتهاي چندمليتي به سرمايهگذاري در ايران به ويژه در بخش نفت و گاز بودهايم.» وي تاكيد ميكند: «انتظار ميرود اين روند پس از برداشته شدن تحريمها شدت بيشتري به خود بگيرد كه در نهايت باعث توسعه تكنولوژي در بخش نفت ايران خواهد شد.»
