جنجال «حکو مت موقت»
آیا «دفتر سیاسی» نماینده طالبهاست؟
مشخص نیست افرادی که در این هیاتهای سیاسی خود را رهبران سیاسی طالبان معرفی میکنند، تا چه اندازه از گروههایی که زیر لوای طالبان درون خاک افغانستان در حال نبرد هستند نمایندگی داشته باشند و تا چه اندازه بر رفتار این شبهنظامیان در آینده تسلط داشته باشند. این در حالی است که دولت جدید امریکا اعلام کرده است قصد ندارد تعهد دولت پیشین مبنی بر خروج نظامیان خارجی از خاک افغانستان تا ماه مه 2021 (اردیبهشت 1400) را اجرایی کند. طالبان در واکنش به این اظهارنظر گفته است که در صورت عدم اجرای مفاد توافق، طالبان به دفاع از خود میپردازد. اما این تنها صدایی نیست که از سوی نمایندگان طالبان به گوش میرسد. یک رهبر طالبان از صلح در افغانستان به شرط کنارهگیری رییسجمهور سخن میگوید، یکی از آمادگی برای دفاع از خاک کشور در صورت سرپیچی امریکاییها از خروج تا سال آینده سخن گفته است و سومی از اساس نقش طالبان در خشونتهای جاری را منکر میشود و میگوید که طالبان مدافع زیرساختهای عمومی کشور است.
این اظهارنظرهای متناقض و پراکنده از سوی افرادی که هر یک خود را سخنگوی طالبان معرفی میکنند و در پایتختهای مختلف از مسکو و تهران گرفته تا دوحه و پکن، مدعی نمایندگی از گروه شبهنظامی عامل جنگ در افغانستان هستند، باعث شده است تا نسبت به آگاهی و اثرگذاری این افراد در مسائل جاری تردیدهایی ایجاد شود. گروهی که در دوحه پایتخت قطر با عنوان «دفتر سیاسی امارت اسلامی افغانستان» فعالیت میکند، یک سال پیش با اصرار نماینده ویژه امریکا در امور افغانستان، توافقنامهای را امضا کرد که براساس آن قرار بود به سرعت جنگ در افغانستان پایان پیدا کند، اما از آن زمان تاکنون، ذرهای از جنگ و خشونت کاسته نشده است.
قتلهای هدفمند در شهرهای بزرگ با مینهای مغناطیسی
طالبان که سال گذشته در توافقی با ایالات متحده امریکا، تعهد داده بود ارتباط خود را با گروههای تروریستی بینالمللی درون خاک افغانستان قطع کند، حمله به نظامیان خارجی را متوقف کند و در شهرهای بزرگ افغانستان عملیات نکند، تا به امروز فقط به خارجیها رحم کرده و از حمله به نظامیان خارجی خودداری کرده است، اما غیرنظامیها و نیروهای امنیتی و نظامی دولت افغانستان، بیش از هر زمان دیگر از حملات طالبان در ماههای اخیر آسیب دیدهاند. طالبان و گروههای شبهنظامی دیگر، اخیرا کارزار کشتار هدفمند منتقدان، مقامهای دولتی و فعالان مدنی را شدت بخشیدهاند. چندین حمله هدفمند در ماههای گذشته باعث کشته شدن نزدیک به 300 نفر در سراسر افغانستان شده است که در میان آنها 5 خبرنگار، 2 قاضی زن و چندین مقام دولتی و نظامی دیده میشوند. مهاجمان در حملات تروریستی هدفمند در کابل و دیگر شهرهای بزرگ افغانستان، با استفاده از مینهای مغناطیسی، خودروهای حامل اهداف خود را هدف قرار میدهند و به حذف آنها مبادرت میکنند.
طالبان اما معتقد است که اساسا کاهش ناامنی در افغانستان ارتباطی با جنگ آنان علیه دولت افغانستان ندارد. سهیل شاهین، سخنگوی دفتر سیاسی طالبان که همراه با یک هیات اعزامی از سوی نمایندگان طالبان در دوحه به تهران سفر کرده است، در گفتوگو با خبرگزاری مهر مدعی شده است: «امریکاییها در مذاکرات به ما تعهد دادند که مسوولیت امنیت و اداره کابل برعهده آنهاست و بنابراین آنها مسوول هرگونه افزایش خشونت در افغانستان هستند.» «محمدنعیم وردک» سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در قطر دیروز در صفحه توییتر خود با انتشار اعلامیهای نوشت که آنها اتهامات برخی کشورهای اروپایی را که مدعی شدند طالبان بدون دلیل به جنگ ادامه میدهند، رد کرده و هرگونه کشتن غیرنظامیان و تخریب زیربناها را نیز انکار میکنند. او گفت که طالبان هرگز زیربناهای عمومی را نه تنها تخریب نکرده، بلکه به حفظ و نگهداری آنها متعهد هستند.
افزایش حملات طالبان نسبت به سال گذشته
سالگرد امضای توافق دوستی امریکا و طالبان در شرایطی نزدیک میشود که براساس گزارش از سوی یک نهاد ناظر در وزارت دفاع امریکا، در طول یک سال گذشته نه تنها تعداد حملات طالبان در نقاط مختلف افغانستان در پی این توافق کاهش نیافته است، بلکه با افزایش چشمگیری هم مواجه شده است. سخنگوی وزارت دفاع ایالات متحده امریکا هفته پیش در یک نشست خبری گفته بود که دولت ایالات متحده معتقد است طالبان به تعهداتش در توافق سال گذشته پایبند نبوده و در نتیجه امریکا قصد ندارد که براساس مفاد توافق تا اردیبهشت سال گذشته تعداد نیروهای خود را در افغانستان به صفر برساند. ذبیحالله مجاهد، سخنگوی گروه طالبان به طلوع نیوز افغانستان گفت که اگر کسی توافقنامه دوحه را نادیده بگیرد و برای دوام جنگ و تمدید اشغال بهانهجویی کند، آنها از ارزشها، خاک افغانستان و حقوق خود دفاع خواهند کرد.
بازرس کل ویژه بازسازی افغانستان (SIGAR) نهاد نظارتی وزارت دفاع امریکا در جنگ 20 ساله افغانستان، در گزارشی نوشته است که تعداد «حملات محدود دشمن» در سال 2020 نسبت به سال 2019 با افزایش مواجه شده است. به نوشته این گزارش تعداد حملات در کابل، پایتخت نسبت به دیگر نقاط رشد بیشتری داشته است. در این گزارش آمده است: «نظامیان امریکایی در افغانستان گفتهاند که حملات دشمن در سه ماهه آخر سال گذشته نسبت به سه ماهه قبل آن افزایش یافته است و در مقایسه با مدت مشابه در سال 2019 با افزایش بسیار زیادی مواجه شده است.» در این گزارش آمده است که با وجود رشد تعداد حملات، میزان تلفات نسبت به سه ماهه قبلی 14درصد کاهش یافته است و در مقایسه به مدت مشابه در سال گذشته نیز 5درصد کاهش نشان میدهد. در این گزارش آمده است: «پنج خبرنگار در دو ماهه اخیر سال ۲۰۲۰ میلادی و شماری از رهبران جامعه مدنی در حملههای هدفمند در افغانستان جان باختهاند. بیشتر حملات هدفمند در ولایتهای کابل، هلمند و قندهار، صورت گرفته است.» در این گزاش اشاره شده است که براساس آمارهای ماموریت حمایت قاطع ناتو، ۲ هزار و ۵۸۶ غیرنظامی از ماه اکتبر تا ۳۱ دسامبر سال گذشته در نتیجه خشونتها در افغانستان، آسیب دیدهاند که از این میان، ۸۱۰ تن جان باختند و هزار و ۷۷۶ تن دیگر نیز مجروح شدهاند.
حکومت موقت
همزمان با افزایش خشونتها در سراسر افغانستان، مطالبه برای کنارهگیری اشرف غنی از مقام ریاستجمهوری و تشکیل یک حکومت انتقالی یا دولت موقت برای تشکیل یک دولت همهشمول با مشارکت همه گروههای سیاسی و اجتماعی افزایش یافته است. این مطالبات بعد از آنکه شیر محمد عباس استانکزی، از مذاکرهکنندگان ارشد طالبان در مسکو مدعی شد که تنها مانع در برابر صلح در افغانستان اشرف غنی، رییسجمهور این کشور است.
جنجالهای در کابل پس از آن بالا گرفت که میررحمان رحمانی، رییس پارلمان افغانستان طرح پیشنهادی تعدادی از نمایندگان برای تشکیل دولت موقت را اعلام وصول کرد. نمایندگان هوادار دولت میگویند که آقای رحمانی در سخنرانی خود در جلسه افتتاحیه کمیته ویژه صلح از این طرح حمایت کرده است. به گفته این نمایندگان چنین طرحی مخالف قانون اساسی افغانستان است و جمهوریت را در این کشور زیر سوال میبرد. موافقان طرح اما معتقدند که ماهیت تشکیل دولت موقت، برای کنار گذاشتن ساختار کنونی تحت ریاست اشرف غنی است و نه به معنای کنار گذاشتن کل ساختار حکومت کنونی. اشرف غنی از زمان مطرح شدن ایده تشکیل دولت موقت برای انتقال قدرت به یک حکومت همه شمول، بارها تاکید کرده است که حاضر نیست بدون برگزاری یک انتخابات جدید از مقام خود کنارهگیری کند و پست ریاستجمهوری را تنها به فردی واگذار خواهد کرد که با رای مستقیم مردم انتخاب شده باشد.
قدردانی عبدالله از مواضع اصولی ایران در قبال افغانستان
عبدالله عبدالله، رییس شورای عالی مصالحه ملی افغانستان، روز گذشته در کابل میزبان محمدابراهیم طاهریان، نماینده ویژه وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران بود. طاهریان در این دیدار گفته جمهوری اسلامی به طالبان گفته است که قضیه افغانستان راهحل نظامی ندارد و باید از طریق مذاکره و تشکیل یک حکومت فراگیر و همه شمول برای مردم افغانستان حل شود. عبدالله عبدالله نیز با تشکر از موضعگیری اصولی جمهوری اسلامی ایران در قبال مذاکرات صلح و بحثهای مربوط به افغانستان، بر اجماع منطقهای و بینالمللی، به ویژه نقش جمهوری اسلامی ایران، در تامین صلح تاکید کرد. دفتر شورای عالی مصالح ملی میگوید که دو طرف در این نشست همچنان درباره اوضاع سیاسی کشور، مذاکرات دوحه و نقش جمهوری اسلامی ایران در تامین صلح در افغانستان بحث و تبادلنظر کردند.
روز گذشته، عبدالله عبدالله، با استفانو پونته کورو، نماینده ناتو در افغانستان نیز ملاقات کرد. در این دیدار که در قصر سپیدار انجام شد، دو طرف درباره صلح، دور دوم مذاکرات در دوحه، کاهش خشونتها و نقش ناتو در تامین صلح بحث و تبادل نظر کردند. رییس شورای عالی مصالحه ملی افغانستان، افزایش و تشدید خشونتها را در کشور محکوم و از اعلامیه مشترک اتحادیه اروپا و متحدان افغانستان در محکوم کردن قتلهای هدفمند و افزایش خشونتها استقبال کرد.
