کارخانههای «صنایع پوشش» و «رشت الکتریک» چگونه به ویرانه تبدیل شد؟
احیای دو برند خاموش
ساعت 24- دو کارخانه قدیمی و ریشهدار استان گیلان، با دستور مستقیم رییسی، رییس قوه قضاییه وعده «احیا» و «فعالیت دوباره» گرفتهاند. کارخانههای «صنایع پوشش» و «رشت الکتریک» نزدیک به دو دهه است که پس از واگذاری به «خصولتی»ها به ویرانهای تبدیل شده است اما با دستور مستقیم رییس قوه قضاییه برای پیگیری مسببان و عوامل بروز چنین اتفاقی، امیدواری برای احیای این کارخانههای قدیمی که هر کدام برای خود داستان و تاریخی دارند، افزایش یافته است.
یادگار حاجی برخوردار
کارخانه «صنایع پوشش» یادگار دوران طلایی درآمدهای نفتی ایران در دهه 50 خورشیدی و صنعتی شدن اقتصاد ایران با استفاده از هزینهکرد منابع نفتی بود. این کارخانه به دست محمدتقی برخوردار معروف به «حاجی برخوردار» که از او به عنوان «پدر صنعت لوازم خانگی ایران» نیز یاد میشود در سال 1352 در زمینی به وسعت 85 هکتار بنیان گذاشته شده است. پیش از انقلاب، این کارخانه 3500 نفر پرسنل در داخل و شاید دوبرابر این تعداد در چرخه توزیع داشت که کار آنها، تولید انواع نخ، پارچه و حوله بود. این کارخانه در سه نوبت با کارگرانی که از رشت، لاهیجان، امامزاده هاشم، فومن و دیگر نقاط گیلان میآمدند چرخهای تولید نخ و پارچه را میچرخاند.
از مصادره تا واگذاری
«صنایع پوشش» مانند برندهای معروف دیگری که پیش از انقلاب راهاندازی شده بودند؛ پس از انقلاب «مصادره» و در اختیار «بنیاد مستضعفان» قرار گرفت. محمدتقی برخوردار که در اوایل دهه 70 به ایران بازگشته و به دنبال بازپسگیری اموال خود بود؛ فقط موفق شد خانه مسکونی خود را با شکایت به دادگاه انقلاب پس بگیرد و «صنایع پوشش» همچنان در تملیک بنیاد ماند، مانند دهها کارخانه و شرکت دیگر که روزگاری برندهای بزرگ تولید داخل این کشور بودند. تا سال 83 که با سیاستهای جدید اصل 44 قانون اساسی، حکم واگذاری این کارخانه نیز صادر شد، شرکت «تی تیس کیش» نخستین خریدار این کارخانه بود که با 850 میلیون تومان آن را به دست آورد. از اینجا به بعد، روند نزولی و تعدیل کارگران و تعطیلی خطوط تولید نیز کلید خورد. بعد از 5 سال دعوای حقوقی و فرصتسوزیهای فراوان برای صنعت گیلان، «ایران پوشش» در سال 1396 به « گروه سرمایهگذاری آتیه دماوند» واگذار شد. البته که داستان این 5 سال دعوای حقوقی هم در نوع خود بینظیر است.
برف و تعطیلی
خریداران پیشین این کارخانه روایت عجیبی از دلیل تخریب و تعطیلی «ایران پوشش» ارایه میکنند. آنها میگویند در سال 1385 بارش برف به ارتفاع دو متر در گیلان و مازندران، شمال کشور را وارد یک «بحران بزرگ» کرد اما برای کارخانه «صنایع پوشش» این بحران به شکلی دیگر خود را نشان داد. گفته میشود 180 هزار متر از سولههای این کارخانه پس از این بارش سنگین تخریب شده و تمام ماشینآلات و تاسیسات ساختمانهای کارخانه نیز آسیبدیده و از رده خارج شده است. اما نگاه دیگری هم وجود دارد که میگوید این کارخانه «به عمد» تخریب شده تا قیمت آن کاهش پیدا کند و خریدار جدید به راحتی بتواند قیمت پیشنهادی را پایینتر بیاورد. به همین دلیل هم بوده که 5 سال تمام، در میانه اعتراض کارگران و کارمندان، روند واگذاری این کارخانه به «گروه سرمایهگذاری آتیه دماوند» به طول انجامید؛ هر چند تا همین دو، سه ماه پیش هم، خریدار قبلی بر سر مواضع خود مانده بود.
وعده تازه
احیای کارخانه «صنایع پوشش»، وعدهای است که نزدیک به 20 سال است شنیده میشود و موضوع همیشگی وعدههای انتخاباتی شوراهای شهری در رشت و حتی کاندیداهای انتخابات مجلس در این 5 دوره بوده است. با این حال هنوز خبری از تحقق این رویا نیست. حالا با ورود رییس قوه قضاییه به موضوع واگذاری یکی از قدیمیترین برندهای نساجی در گیلان، شاید بتوان امیدوار بود این پرونده به سرانجام بهتری برسد.
فروش ارزان رشت الکتریک
داستان «رشت الکتریک» هم با اینکه از جنس متفاوتی نیست اما در نوع خود عجیب است و ردپای یکی از رانتهای خصوصیسازی شده در فرآیند واگذاری این شرکت قدیمی نیز دیده میشود. این کارخانه تا سال 82 در اختیار سازمان بازنشستگی کشوری بود. یکسال بعد، در سکوت خبری، کارخانه در اختیار خریدارانی قرار گرفت که جملگی «زن» بودند: خانمها خیرالنساء عسگریان، فاطمه صدیقیان، گیتا شاهنواز و سوده جبلی که توانستند یکی از قدیمیترین کارخانهها را با قدمت ۵۰ ساله با قیمت پایین به چنگ آورند و شانس خود را در کارخانهداری بسنجند. این کارخانه با ۱۲ هکتار زمین و تجهیزات و نیروی انسانی به قیمت یک میلیارد و ۸۶۰ میلیون تومان در اختیار خریداران قرار گرفت. البته این چهار نفر 72درصد سهام کارخانه را در اختیار داشتند و 28درصد باقی سهام متعلق به 1000 شخصیت حقیقی است که عمدتا از کارگران سابق کارخانه هستند.
فروش تجهیزات
طبق ماده ۸ قرارداد فروش «رشت الکتریک»، خریداران به هیچ عنوان اجازه تعطیلی شرکت را نداشتند و مکلف بودند شرکت را به بهترین نحو ممکن در جهت افزایش تولید و بهرهوری اداره کنند اما فرآیند فروش «ماشینآلات و تجهیزات» پس از روی کار آمدن احمدینژاد، سرعت بیشتری گرفت. مالکان این کارخانه در دفاع از عملکرد خود میگویند که «به دلیل تغییرات مدام تکنولوژی این کارخانه از رده خارج شده بود»؛ این در حالی است که کارخانه بیش از 17قسمت طراحی، مهندسی، تولید، انبار و... داشته است. 110محصول تولید میکرده است که برخی از آنها در خاورمیانه حرف اول را میزد و خلاف ادعای خریداران سال 1382 (زمان واگذاری) مشغول به کار و تولید بوده است. فروش تجهیزات کارخانه به بهانه «پرداخت مطالبات کارگران» انجام شد. گفته میشود این کارخانه در آن زمان بیش از 20 میلیارد تومان مطالبات معوق داشته که با توجه به فعالیت آن، عددی عجیب به نظر میرسد.
تخریب رشت الکتریک
از زمان واگذاری عجیب و غریب «رشت الکتریک» تاکنون، نزدیک به دو دهه میگذرد و چیزی جز ویرانه از آن باقی نمانده است. این شرکت در محدوده مرکز شهرستان رشت، نزدیک رودخانه گوهررود و خیابان آیتالله رودباری با مساحت سیزده هکتار در بهترین نقطه شهر واقع شده است و دارای چشمانداز زیباست که دلالان و واسطههای ملکی را به هوس تصاحب و تبدیل آن به پاساژ و مجتمع مسکونی انداخته است. در این میان 540 کارگر این شرکت نیز بلاتکلیف و بیکار شدهاند. چراغ کارخانه نزدیک به 20 سال است که خاموش شده و مالکان آن به دنبال نزدیک کردن زمینهای تخریب شده به اسکناس هستند. همین دو، سه سال پیش بود که انتشار خبر تلاش مجدد خریداران این کارخانه برای معاوضه آن با خانههای لوکس موج گستردهای را در فضای مجازی به خصوص توییتر به راه انداخت. علیرضا رییسی، رییس قوه قضاییه در این باره گفته است: «من در بازدیدی که از این منطقه که این کارخانه در آن واقع شده بود داشتم، پای صحبت مردم نشستم و پس از آن، رییس دادگستری استان گیلان را مکلف کردم با به کارگیری یک تیم قضایی مجرب با فوریت و به سرعت وضعیت شرکت رشت الکتریک را پیگیری کند و نحوه برخورد با متخلفان و کیفر آنها را به اطلاع مردم برساند و هیچ مانعی نباید در مقابل کار پیگیری وضعیت شرکت رشت الکتریک باشد.»
دو کارخانهای که در انتظارند
سرنوشت دو کارخانه فرش گیلان و نخ ابریشم نیز در استان گیلان و شهر رشت به همین منوال است. این دو کارخانه نیز ابتدا دچار ورشکستگی، بدهکاری، تعطیلی و در پایان در فرآیند خصوصیسازی بسیار پایینتر از وضعیت واقعی به حراج گذاشته میشوند. حالا از این کارخانهها هم فقط نامی باقی مانده است.
کارخانه «صنایع پوشش» یادگار دوران طلایی درآمدهای نفتی ایران در دهه 50 خورشیدی و صنعتی شدن اقتصاد ایران با استفاده از هزینهکرد منابع نفتی بود. این کارخانه به دست محمدتقی برخوردار معروف به «حاجی برخوردار» که از او به عنوان «پدر صنعت لوازم خانگی ایران» نیز یاد میشود در سال 1352 در زمینی به وسعت 85 هکتار بنیان گذاشته شده است. پیش از انقلاب، این کارخانه 3500 نفر پرسنل در داخل و شاید دوبرابر این تعداد در چرخه توزیع داشت که کار آنها، تولید انواع نخ، پارچه و حوله بود. این کارخانه در سه نوبت با کارگرانی که از رشت، لاهیجان، امامزاده هاشم، فومن و دیگر نقاط گیلان میآمدند چرخهای تولید نخ و پارچه را میچرخاند.
از مصادره تا واگذاری
«صنایع پوشش» مانند برندهای معروف دیگری که پیش از انقلاب راهاندازی شده بودند؛ پس از انقلاب «مصادره» و در اختیار «بنیاد مستضعفان» قرار گرفت. محمدتقی برخوردار که در اوایل دهه 70 به ایران بازگشته و به دنبال بازپسگیری اموال خود بود؛ فقط موفق شد خانه مسکونی خود را با شکایت به دادگاه انقلاب پس بگیرد و «صنایع پوشش» همچنان در تملیک بنیاد ماند، مانند دهها کارخانه و شرکت دیگر که روزگاری برندهای بزرگ تولید داخل این کشور بودند. تا سال 83 که با سیاستهای جدید اصل 44 قانون اساسی، حکم واگذاری این کارخانه نیز صادر شد، شرکت «تی تیس کیش» نخستین خریدار این کارخانه بود که با 850 میلیون تومان آن را به دست آورد. از اینجا به بعد، روند نزولی و تعدیل کارگران و تعطیلی خطوط تولید نیز کلید خورد. بعد از 5 سال دعوای حقوقی و فرصتسوزیهای فراوان برای صنعت گیلان، «ایران پوشش» در سال 1396 به « گروه سرمایهگذاری آتیه دماوند» واگذار شد. البته که داستان این 5 سال دعوای حقوقی هم در نوع خود بینظیر است.
برف و تعطیلی
خریداران پیشین این کارخانه روایت عجیبی از دلیل تخریب و تعطیلی «ایران پوشش» ارایه میکنند. آنها میگویند در سال 1385 بارش برف به ارتفاع دو متر در گیلان و مازندران، شمال کشور را وارد یک «بحران بزرگ» کرد اما برای کارخانه «صنایع پوشش» این بحران به شکلی دیگر خود را نشان داد. گفته میشود 180 هزار متر از سولههای این کارخانه پس از این بارش سنگین تخریب شده و تمام ماشینآلات و تاسیسات ساختمانهای کارخانه نیز آسیبدیده و از رده خارج شده است. اما نگاه دیگری هم وجود دارد که میگوید این کارخانه «به عمد» تخریب شده تا قیمت آن کاهش پیدا کند و خریدار جدید به راحتی بتواند قیمت پیشنهادی را پایینتر بیاورد. به همین دلیل هم بوده که 5 سال تمام، در میانه اعتراض کارگران و کارمندان، روند واگذاری این کارخانه به «گروه سرمایهگذاری آتیه دماوند» به طول انجامید؛ هر چند تا همین دو، سه ماه پیش هم، خریدار قبلی بر سر مواضع خود مانده بود.
وعده تازه
احیای کارخانه «صنایع پوشش»، وعدهای است که نزدیک به 20 سال است شنیده میشود و موضوع همیشگی وعدههای انتخاباتی شوراهای شهری در رشت و حتی کاندیداهای انتخابات مجلس در این 5 دوره بوده است. با این حال هنوز خبری از تحقق این رویا نیست. حالا با ورود رییس قوه قضاییه به موضوع واگذاری یکی از قدیمیترین برندهای نساجی در گیلان، شاید بتوان امیدوار بود این پرونده به سرانجام بهتری برسد.
فروش ارزان رشت الکتریک
داستان «رشت الکتریک» هم با اینکه از جنس متفاوتی نیست اما در نوع خود عجیب است و ردپای یکی از رانتهای خصوصیسازی شده در فرآیند واگذاری این شرکت قدیمی نیز دیده میشود. این کارخانه تا سال 82 در اختیار سازمان بازنشستگی کشوری بود. یکسال بعد، در سکوت خبری، کارخانه در اختیار خریدارانی قرار گرفت که جملگی «زن» بودند: خانمها خیرالنساء عسگریان، فاطمه صدیقیان، گیتا شاهنواز و سوده جبلی که توانستند یکی از قدیمیترین کارخانهها را با قدمت ۵۰ ساله با قیمت پایین به چنگ آورند و شانس خود را در کارخانهداری بسنجند. این کارخانه با ۱۲ هکتار زمین و تجهیزات و نیروی انسانی به قیمت یک میلیارد و ۸۶۰ میلیون تومان در اختیار خریداران قرار گرفت. البته این چهار نفر 72درصد سهام کارخانه را در اختیار داشتند و 28درصد باقی سهام متعلق به 1000 شخصیت حقیقی است که عمدتا از کارگران سابق کارخانه هستند.
فروش تجهیزات
طبق ماده ۸ قرارداد فروش «رشت الکتریک»، خریداران به هیچ عنوان اجازه تعطیلی شرکت را نداشتند و مکلف بودند شرکت را به بهترین نحو ممکن در جهت افزایش تولید و بهرهوری اداره کنند اما فرآیند فروش «ماشینآلات و تجهیزات» پس از روی کار آمدن احمدینژاد، سرعت بیشتری گرفت. مالکان این کارخانه در دفاع از عملکرد خود میگویند که «به دلیل تغییرات مدام تکنولوژی این کارخانه از رده خارج شده بود»؛ این در حالی است که کارخانه بیش از 17قسمت طراحی، مهندسی، تولید، انبار و... داشته است. 110محصول تولید میکرده است که برخی از آنها در خاورمیانه حرف اول را میزد و خلاف ادعای خریداران سال 1382 (زمان واگذاری) مشغول به کار و تولید بوده است. فروش تجهیزات کارخانه به بهانه «پرداخت مطالبات کارگران» انجام شد. گفته میشود این کارخانه در آن زمان بیش از 20 میلیارد تومان مطالبات معوق داشته که با توجه به فعالیت آن، عددی عجیب به نظر میرسد.
تخریب رشت الکتریک
از زمان واگذاری عجیب و غریب «رشت الکتریک» تاکنون، نزدیک به دو دهه میگذرد و چیزی جز ویرانه از آن باقی نمانده است. این شرکت در محدوده مرکز شهرستان رشت، نزدیک رودخانه گوهررود و خیابان آیتالله رودباری با مساحت سیزده هکتار در بهترین نقطه شهر واقع شده است و دارای چشمانداز زیباست که دلالان و واسطههای ملکی را به هوس تصاحب و تبدیل آن به پاساژ و مجتمع مسکونی انداخته است. در این میان 540 کارگر این شرکت نیز بلاتکلیف و بیکار شدهاند. چراغ کارخانه نزدیک به 20 سال است که خاموش شده و مالکان آن به دنبال نزدیک کردن زمینهای تخریب شده به اسکناس هستند. همین دو، سه سال پیش بود که انتشار خبر تلاش مجدد خریداران این کارخانه برای معاوضه آن با خانههای لوکس موج گستردهای را در فضای مجازی به خصوص توییتر به راه انداخت. علیرضا رییسی، رییس قوه قضاییه در این باره گفته است: «من در بازدیدی که از این منطقه که این کارخانه در آن واقع شده بود داشتم، پای صحبت مردم نشستم و پس از آن، رییس دادگستری استان گیلان را مکلف کردم با به کارگیری یک تیم قضایی مجرب با فوریت و به سرعت وضعیت شرکت رشت الکتریک را پیگیری کند و نحوه برخورد با متخلفان و کیفر آنها را به اطلاع مردم برساند و هیچ مانعی نباید در مقابل کار پیگیری وضعیت شرکت رشت الکتریک باشد.»
دو کارخانهای که در انتظارند
سرنوشت دو کارخانه فرش گیلان و نخ ابریشم نیز در استان گیلان و شهر رشت به همین منوال است. این دو کارخانه نیز ابتدا دچار ورشکستگی، بدهکاری، تعطیلی و در پایان در فرآیند خصوصیسازی بسیار پایینتر از وضعیت واقعی به حراج گذاشته میشوند. حالا از این کارخانهها هم فقط نامی باقی مانده است.
