ویژگی های نسل "زد" ایران

ساعت 24- صریح‌اند و شجاع؛ با کسی تعارف ندارند. برخلاف نسل تکلیف‌محور گذشته، حق‌محورند. حق را مطالبه می‌کنند، بیش از هر چیز حق انتخاب و آزادی بیان. هیچ چارچوب اعتقادی و ایدئولوژیک را به زور نمی‌پذیرند. اندیشه، باورها، عقاید و حتی نیازهایشان به مدد اینترنت جهانی شده؛ از باورهای کهنه و منسوخ گریزان‌اند. رهاتر و دور از قالب‌ها و کلیشه‌ها می‌اندیشند و زندگی‌شان را هم آزاد از این حصارها می‌خواهند. چیز زیادی مطالبه نمی‌کنند؛ خواستار زندگی آزادانه همراه با فرصت و رفاه‌اند، بدون مداخله پدرسالارانه دولت یا هر نهاد دیگری. با نابرابری هم سر سازگاری ندارند، از هر نوعی که باشد.

dir="RTL" style="text-align:right">منتقدانی سرسخت‌اند، به آسانی قانع نمی‌شوند و نمی‌پذیرند. قائل به قداست هیچ چیز نیستند. سرچ می‌کنند و درباره همه چیز می‌خوانند؛ از تغییرات آب‌وهوایی گرفته تا تورم و بیکاری و فساد سیاسی و آشفتگی اجتماعی. نمی‌توانید به راحتی ساکتشان کنید، چون صدایشان بلند است. سرکوبشان هم آسان نیست، چون نترس‌اند، خطر نمی‌فهمند و شجاعت‌شان هم عجیب مسری است. و فراتر از این همه، برخلاف نسلی که عکس یادگاری کنش‌های سیاسی‌اش را گذاشت درون گنجه و به سکوت و قهر با سیاست پناه برد، آنها به کنشگران سیاسی قهاری تبدیل شده‌اند که به راحتی قدرت را زیر سوال می‌برند و به نظر نمی‌رسد قصد آرشیو کردن مطالباتشان را داشته باشند. نوجوانان امسال شباهتی به گذشته ندارند؛ آنها بیشتر شبیه آینده‌اند. آینده‌ای که فکر می‌کنند ندارند و کمر بسته‌اند آن را بسازند.تجربه شروع یک زندگی کنشگرانه در سنین نوجوانی و حضور فعال در عرصه‌ها، گرچه نادر است اما به داستان رایجی در میان نسل Z تبدیل شده است. نسلی که بین سال‌های 1995 تا 2010 (دهه هشتادی‌ها) و در روزگاری به سن نوجوانی رسیده که جهان پیرامونش با چالش‌های بزرگی روبه‌رو است: نابرابری و ناآرامی‌های اجتماعی، شکاف سیاسی، پریشانی اقتصادی، تغییرات آب و هوایی و... . همین چالش‌هاست که بسیاری از آنها را بسیج کرده است. اگرچه آنها از نسل اولی‌هایی که در مورد بی‌عدالتی و سایر آسیب‌های اجتماعی سخن می‌گفتند فاصله دارند، اما تولد و زیست در دنیای تکنولوژی و تجربه بحران‌های اجتماعی و اقتصادی متعدد در سالیان اخیر، نه‌تنها از آنها نسل آگاه‌تری ساخته، که سبب شده کنشگری آنها -و همین‌طور تاثیرگذاری آن- با گذشته نیز متفاوت شود. کنشگری سیاسی از دیرباز بخشی از فرهنگ جوانان بوده است. از تظاهرات می 1968 در فرانسه تا تظاهرات علیه جنگ ویتنام و جنبش حقوق مدنی در ایالات متحده، تا جنبش جهانی تسخیر و بهار عربی، همگی نشان داده‌اند که جوانان نقش موثری در پیشبرد تغییرات اجتماعی دارند. به نظر می‌رسد نسل Z به گونه‌ای دیگر ارتباط برقرار می‌کند، بسیج می‌شود و مدافعه‌گری می‌کند؛ به گونه‌ای که حتی از جوانان اندکی بزرگ‌تر و از نسل‌های قبلی خود کاملاً متمایز است.

نسلی که در اوج بحران‌های اقتصادی و اجتماعی اخیر بزرگ شده، مجموعه‌ای منحصربه‌فرد از موانع و فشارها را تجربه کرده است. شاید تصور کنید این موانع با کمبودها و فشارهای دهه نخست پس از انقلاب قابل مقایسه نیست؛ اما باید بگوییم برعکس. نسل قبل، آرمان‌هایی داشت که برای رسیدن به آنها، حاضر بود دشواری را تحمل کند، ضمن آنکه آینده، روشن به نظر می‌رسید. نسل نوجوانان امروز اما، بریده از واقعیت، برای خود آرمان نمی‌سازد. به علاوه، مسیر بزرگسالی خود را به دلیل ناکارآمدی‌های عیان، تنش‌های سیاسی و اقتصادی عمیق و نابرابری و ناآرامی، دیگر روشن نمی‌بیند. این نسل می‌بیند که زندگی و آینده‌اش از همه‌سو در معرض تهدید است؛ بی‌ثباتی سیاسی، نااطمینانی اقتصادی، پریشانی اجتماعی و محیط‌زیستی که رو به فناست. بارِ این همه، زمانی مضاعف می‌شود که بدانید این نوجوانان جهان را در گوشی موبایل خود حمل می‌کنند. و احتمالاً دیگر نمی‌توانید به آنها بگویید همه‌جا آسمان همین رنگ است!

نسل جدید یک ویژگی دیگر هم دارد؛ صدای آنها بلندتر و سریع‌تر به نظر می‌رسد زیرا راه‌های بیشتری برای الهام گرفتن و الهام بخشیدن، انتشار اطلاعات و بسیج دارند. در حالی که نسل‌های قدیمی، متحدان خود را از طریق فعالیت‌های مردمی، دیدارهای حضوری و انتشار اعلان جذب می‌کردند، نسل جدید کنش‌های خود را به جایی آورده که در آن راحت‌تر است؛ جایی به نام فضای مجازی.

در ساده‌ترین کارکرد، فضاهای دیجیتال این نسل را قادر کرده تا هویت مدنی خود را بسازد و مواضع سیاسی خود را به شیوه‌ای خلاقانه بیان کند. یک مطالعه در سال 2020 از مرکز اینترنت ایمن بریتانیا نشان داده که 34 درصد از نوجوانان 8 تا 17ساله می‌گویند اینترنت به آنها انگیزه داده در مورد یک مساله اقدام کنند و 43 درصد می‌گویند که باعث شده احساس کنند صدایشان مهم است. این شیوه ارتباطی، داشتن هویت مدنی و مشارکت آنلاین و آفلاین آنها را در جنبش‌های تغییر اجتماعی آسان‌تر می‌کند. پیام‌رسان‌ها، شبکه‌های اجتماعی، ویدئوهای تیک‌تاک و یوتیوب، و جنبش‌های هشتگ‌دار، رسانه‌هایی را گسترش داده‌اند که می‌تواند الهام‌بخش گروه‌های سنی پایین باشد و به آنها فرصت دیده و شنیده شدن بدهد.در واقع رسانه‌های اجتماعی این ظرفیت را دارند که پنجره‌ای رو به تمام اشکال کنشگری باز کنند. به همین دلیل نسل نوجوان را قادر کرده‌اند تا آگاهی خود را از مسائل نامطلوب پیرامونش افزایش دهد و درباره آنها به مطالبه‌گری بپردازد. جنبش‌های خیابانی این نسل با کمک شبکه‌های آفلاین و آنلاین تقویت و حتی «جهانی» می‌شود و قدرت و تاثیرگذاری بیشتری پیدا می‌کند. این قدرتی است که رهبران سیاسی اغلب نادیده می‌گیرند. آتلانتیک در تحلیل جنبش نوجوانان ایران می‌نویسد: ایران به عنوان یک کشور، ممکن است از جهان منزوی شده باشد اما جوانان آن-دست‌کم به صورت مجازی- این‌گونه نیستند... [شعارهای رادیکال نوجوانان] تا حد زیادی به دلیل سیاست‌های منسوخ و ریاکاری آشکار -از جمله رفتار آقازادگان- و همچنین به این دلیل است که دولت خود را با پیشرفت فناوری‌های جدید اطلاعات تطبیق نداده است!

اشتراک‌گذاری:

لینک کوتاه: