هندوستان همزمان با جذب حداکثری در محور غرب، به رابطه با روسیه ادامه میدهد
بازی چند وجهی دهلینو
ساعت24-همزمان با افزایش رویاروییهای ژئوپولیتیک دولتهای غربی به رهبری ایالات متحده امریکا با قدرتهای جهانی شرقی، یعنی چین و روسیه، نقش یک قدرت نوظهور در آسیا بیش از هر زمان دیگر برجسته میشود. هندوستان با یکی از سریعترین رشدهای اقتصادی در بین اقتصادهای بزرگ جهان، دومین کشور پرجمعیت و پنجمین اقتصاد بزرگ جهان است که در موقعیت ژئوپولیتیک منحصربهفردی در جنوب آسیا قرار گرفته است. دولت ایالات متحده امریکا در طول یک دهه گذشته در راستای تلاش برای کاهش وابستگی تجاری و صنعتی به چین، تلاش کرده است تا روابط خود را با هندوستان تقویت کند.
ایجاد چارچوبهای همکاری جدید و سازمانهای چندجانبه با محوریت هند و ترغیب کمپانیهای امریکایی به انتقال صنایع تولیدی از سرزمین چین به سرزمین هند از جمله اقدامات امریکا در یک دهه اخیر برای نزدیکتر شدن به دهلینو است. اما برای دهلینو، امریکا به عنوان تنها شریک بینالمللی مطرح نیست، همزمان با گرمتر شدن مناسبات دهلینو با واشنگتن، هندیها تلاش خود برای بهبود روابط با دیگر قدرتهای جهانی را هم ادامه دادهاند. روابط دهلینو با مسکو، به رغم تلاشهای ایالات متحده امریکا همچنان گرم و صمیمانه است و حتی یارگیری گسترده غرب در مقابله با روسیه، بعد از تهاجم این کشور به اوکراین هم نتوانسته است دهلینو را در رابطه با روسیه سرد کند. روسیه همچنان اصلیترین تامینکننده سلاح و تجهیزات نظامی و یکی از مهمترین تامینکنندگان نیازهای انرژی هندوستان محسوب میشود. روسیه و امریکا، هر یک هندوستان را شریک صمیمی خود میخوانند. جانت یلن، وزیر خزانهداری امریکا هند را «شریک تجاری معتمد» توصیف میکند و سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه این کشور را «شریک استراتژیک ویژه و ممتار» میخواند.
در طول یک هفته گذشته، دیپلماسی هند فعالانه در حال ایجاد توازن در روابط خود با غرب و روسیه بود. از یک سو سوبرامانیام جیشانکار، وزیر خارجه هند به مسکو سفر کرده بود و درباره تقویب روابط تجاری و نظامی با همتای روس خود مذاکره میکرد، از سوی دیگر هری کومار، فرمانده نیروی دریایی هندوستان با همتاهای خود در گروه موسوم به کواد (استرالیا، امریکا، ژاپن و هند) دیدار کرد، وینای موهان کوارتا، معاون وزیر خارجه به امریکا سفر کردهبود و با وندی شرمن، معاون وزیر خارجه امریکا دیدار میکرد و همزمان رزمایش مشترک فرانسه و هند در جزیره ریونیون در غرب هند برگزار میشد. هندوستان تاکنون توانسته است با استفاده از علاقه امریکا برای راضی نگه داشتن دهلینو، از زیر بار عواقب احتمالی روابط صمیمانهاش با روسیه فرار کند. در حالی که امریکاییها در مقابل قرارداد فروش سامانههای موشکی 400-S به ترکیه، غوغای زیادی به پا کردند و برخی از توافقهای نظامی با آنکارا را لغو کردند، امضای همین قرارداد میان مسکو و دهلینو، هیچ واکنشی در واشنگتن برنینگیخت. در واکنش به سفر جیشانکار به روسیه، ند پرایس، سخنگوی وزارت خارجه امریکا به خبرنگاران گفته است که خرید نفت خام از روسیه تحریم نیست و هندوستان میتواند به خرید نفت از مسکو ادامه بدهد. با این حال پرایس در نکوهش رفتار دهلینو میگوید: «روسیه یک تامینکننده امنیت قابل اعتماد نیست. در واقع روسیه در هیچ زمینهای قابل اعتماد نیست.»
نیاز دهلینو به نفت ارزان روسیه
جیشانکار، وزیر خارجه هند در مسکو بر استمرار خرید نفت ارزانقیمت روسیه تاکید کرد و گفت که روابط تاریخی نظامی و دفاعی با روسیه باید به خوبی ادامه پیدا کند. جیشانکار تاکید کرد که در گفتوگوها با همتای روس خود در مورد جنگ اوکراین هم صحبت کرده است و توضیح داد: «همانطورکه ماه سپتامبر نخستوزیر مودی در دیدار خود با رییسجمهور پوتین گفت، عصر کنونی عصر جنگ نیست، اقتصاد جهانی آنچنان درهم تنیده است که یک درگیری جدی در یک گوشه، بر دیگر نقاط تاثیر میگذارد. ما شاهد مناقشهای هستیم که درست بعد از تنش ناشی از دو سال کرونا بر سر جهان آمده است. جنوب جهانی بهطور اخص، این درد را حادتر از دیگران احساس میکند. در نتیجه هند بهشدت از بازگشت به گفتوگو و دیپلماسی حمایت میکند. ما به روشنی طرفدار صلح، احترام به قوانین بینالملل و حمایت از منشور ملل متحد هستیم.» دولت هند یکی از طرفهایی است که بی سر و صدا در میانجیگری برای از سرگیری صادرات غلات و کود شیمیایی از مبدا اوکراین مشارکت کرد، هر چند ترکیه تلاش کرده است که تمام اعتبار این توافق را به نام خود بنویسد. در موضوع حملات توپخانهای روسیه به نیروگاه اتمی زاپروژیا هم به نوشته رسانهها این دهلینو بود که پادرمیانی کرد و جلوی یک فاجعه اتمی را گرفت.
اسوار پراساد، استاد سیاستگذاری تجاری در دانشگاه کورنل و مقام پیشین صندوق بینالمللی پول به نیویورکتایمز میگوید: «هرچند که هندوستان میخواهد روابط اقتصادی نزدیکی با ایالات متحده امریکا برقرار کند، اما بعید است که از روسیه فاصله بگیرد.» این کارشناس اقتصادی معتقد است: «هندوستان منافع بسیار جدی در استمرار تامین قابل اعتماد و نسبتا ارزان نفت از روسیه دارد.» جیوتی مالهوترا، در پایگاه خبری پرینت هند مینویسد: «در حال حاضر کافی است بگوییم که موازنه هند باید از سوی بسیاری از کشورهای جهان با حسرت دنبال شود. هند قطعا حمله روسیه به اوکراین را نپذیرفته و خواسته است که در سریعترین زمان ممکن تمام شود، اما این انتقاد را پیش خودش نگه داشته است، چرا که احساس میکند کاملا به روسیه نیاز دارد.»
هند تحریم سقف قیمت نفت روسیه را نمیپذیرد
مقامهای غربی قصد دارند نوعی تحریم جدید علیه نفت روسیه اعمال کنند که در قالب «سقف قیمت» برای خرید نفت روسیه در سراسر جهان پیگیری میشود. بر اساس این قاعده که قرار است از سوی سران کشورهای عضو گروه ۷ به تصویب برسد، یک سقف قیمت برای فروش نفت روسیه تعیین میشود و تانکرهایی که نفتی با قیمت بالاتر حمل کنند از خدماتی مانند بیمه، خدمات دریانوردی و تامین مالی از سوی کشورهای غربی محروم میشوند. جانت یلن، وزیر خزانهداری ایالات متحده امریکا به رویترز میگوید: «دولت هند و کمپانیهای خصوصی هندی میتوانند به هر قیمتی که دوست دارند از روسیه نفت بخرند، البته مادامی که از خدمات غربی استفاده نکنند، اگر ارایهدهنده خدمات دیگر پیدا کنند، مشکلی ندارد.» یک مقام دولتی هندوستان به شرط پنهان ماندن نامش به رویترز میگوید: «فکر نمیکنم که ما حاضر به پذیرش سازوکار سقف قیمت بشویم. ما این را به اطلاع کشورها رساندهایم. ما باور داریم که اغلب کشورها با این موضوع مشکلی ندارند و به نفع هیچکس نیست که نفت روسیه از بازار حذف شود.»
چالشهای رابطه امریکا با هند
تمرکز اصلی وزیر خزانهداری امریکا در سفر به هندوستان، تلاش برای تقویت دهلینو در مقابل چین بود. سیاستی که جانت یلن آن را «تقویت دوستان» از سوی امریکا توصیف کرده است و به گفته او «باعث تنوعبخشی زنجیره تامین امریکا با هدف کاهش نقش کشورهایی که تهدید ژئوپولیتیک و امنیتی» ایجاد میکنند. یلن میگوید: «برای این هدف ما میخواهیم فعالانه شرکای تجاری قابل اعتماد مانند هندوستان را تقویت کنیم.» در سفر خانم یلن مقرر شد که آژانس تامین مالی توسعه امریکا (CDFA) به یک شرکت امریکایی برای تولید پنلهای خورشیدی در ایالت تامیل نادوی هندوستان ۵۰۰ میلیون دلار ارایه دادهشود. به گفته مقامهای امریکایی دلیل این سرمایهگذاری کلان تلاش برای دور کردن تولید پنلهای خورشیدی از چین است. دولت امریکا ادعا میکند که پنلهای خورشیدی در استان سینکیانگ چین با استفاده از «کار اجباری» تولید میشوند. یلن همچنین از اقدام کمپانی اپل برای جابهجایی تولید محصولاتش از چین به هندوستان استقبال کرده است. وزیر خزانهداری امریکا تاکید کرد: «ما به دنبال راهحل برای تکیه به تولیدکنندگانی هستیم که رویکردهایشان با ارزشهای حقوق بشری ما متفاوت است.»
با این حال مقامهای امریکا تاکید میکنند که کار کردن با هندوستان چندان هم ساده نیست. نیویورکتایمز به نقل از مقامهای امریکایی مینویسد که همتاهای هندی آنها معمولا برای کار کردن بسیار سختگیر هستند و در نشستهای بینالمللی عمدتا رویکردهای حمایتگرایانه از اقتصاد داخلی هند را دنبال میکنند. به نوشته نیویورکتایمز، چالشهای دیگر تجارت در هند شامل فقدان زیرساختها و قوانین دست و پاگیر در این کشور است و مشخص نیست چه تعدادی از صنایع تولیدی امریکایی حاضر باشند به دلیل این شرایط چین را به مقصد هند ترک کنند. ساداناند زومه، عضو ارشد اندیشکده موسسه آمریکن انترپرایز به نیویورکتایمز میگوید که هند برای تبدیل شدن به هاب تولید بینالملل با چالشهای متعدد مواجه است، از جمله اصلاحات دولتی که هنوز نتوانسته است به شکل قابل ملاحظهای هند را به مقصدی جذاب برای کمپانیها بدل کند. در مقایسه با چین، بازار داخلی هند کوچکتر است و در نتیجه برای اینکه کمپانیها در آن تولید کنند، تمایل کمتری دارند. هند در مقابل رویکردهای تجارت آزاد هم مقاومت چشمگیری دارد. سال جاری میلادی، هندوستان در مقابل تلاش اعضای سازمان تجارت جهانی برای رسیدن به یکسری توافق جدید مقاومت کرد، این کشور همچنین حاضر به عضویت در گفتوگوهای تجاری چارچوب اقتصادی اقیانوس هند و آرام برای رونق و پیمان اقتصادی آسیا و اقیانوس آرام که دولت بایدن پیگیر آن بود، نشده است.
در طول یک هفته گذشته، دیپلماسی هند فعالانه در حال ایجاد توازن در روابط خود با غرب و روسیه بود. از یک سو سوبرامانیام جیشانکار، وزیر خارجه هند به مسکو سفر کرده بود و درباره تقویب روابط تجاری و نظامی با همتای روس خود مذاکره میکرد، از سوی دیگر هری کومار، فرمانده نیروی دریایی هندوستان با همتاهای خود در گروه موسوم به کواد (استرالیا، امریکا، ژاپن و هند) دیدار کرد، وینای موهان کوارتا، معاون وزیر خارجه به امریکا سفر کردهبود و با وندی شرمن، معاون وزیر خارجه امریکا دیدار میکرد و همزمان رزمایش مشترک فرانسه و هند در جزیره ریونیون در غرب هند برگزار میشد. هندوستان تاکنون توانسته است با استفاده از علاقه امریکا برای راضی نگه داشتن دهلینو، از زیر بار عواقب احتمالی روابط صمیمانهاش با روسیه فرار کند. در حالی که امریکاییها در مقابل قرارداد فروش سامانههای موشکی 400-S به ترکیه، غوغای زیادی به پا کردند و برخی از توافقهای نظامی با آنکارا را لغو کردند، امضای همین قرارداد میان مسکو و دهلینو، هیچ واکنشی در واشنگتن برنینگیخت. در واکنش به سفر جیشانکار به روسیه، ند پرایس، سخنگوی وزارت خارجه امریکا به خبرنگاران گفته است که خرید نفت خام از روسیه تحریم نیست و هندوستان میتواند به خرید نفت از مسکو ادامه بدهد. با این حال پرایس در نکوهش رفتار دهلینو میگوید: «روسیه یک تامینکننده امنیت قابل اعتماد نیست. در واقع روسیه در هیچ زمینهای قابل اعتماد نیست.»
نیاز دهلینو به نفت ارزان روسیه
جیشانکار، وزیر خارجه هند در مسکو بر استمرار خرید نفت ارزانقیمت روسیه تاکید کرد و گفت که روابط تاریخی نظامی و دفاعی با روسیه باید به خوبی ادامه پیدا کند. جیشانکار تاکید کرد که در گفتوگوها با همتای روس خود در مورد جنگ اوکراین هم صحبت کرده است و توضیح داد: «همانطورکه ماه سپتامبر نخستوزیر مودی در دیدار خود با رییسجمهور پوتین گفت، عصر کنونی عصر جنگ نیست، اقتصاد جهانی آنچنان درهم تنیده است که یک درگیری جدی در یک گوشه، بر دیگر نقاط تاثیر میگذارد. ما شاهد مناقشهای هستیم که درست بعد از تنش ناشی از دو سال کرونا بر سر جهان آمده است. جنوب جهانی بهطور اخص، این درد را حادتر از دیگران احساس میکند. در نتیجه هند بهشدت از بازگشت به گفتوگو و دیپلماسی حمایت میکند. ما به روشنی طرفدار صلح، احترام به قوانین بینالملل و حمایت از منشور ملل متحد هستیم.» دولت هند یکی از طرفهایی است که بی سر و صدا در میانجیگری برای از سرگیری صادرات غلات و کود شیمیایی از مبدا اوکراین مشارکت کرد، هر چند ترکیه تلاش کرده است که تمام اعتبار این توافق را به نام خود بنویسد. در موضوع حملات توپخانهای روسیه به نیروگاه اتمی زاپروژیا هم به نوشته رسانهها این دهلینو بود که پادرمیانی کرد و جلوی یک فاجعه اتمی را گرفت.
اسوار پراساد، استاد سیاستگذاری تجاری در دانشگاه کورنل و مقام پیشین صندوق بینالمللی پول به نیویورکتایمز میگوید: «هرچند که هندوستان میخواهد روابط اقتصادی نزدیکی با ایالات متحده امریکا برقرار کند، اما بعید است که از روسیه فاصله بگیرد.» این کارشناس اقتصادی معتقد است: «هندوستان منافع بسیار جدی در استمرار تامین قابل اعتماد و نسبتا ارزان نفت از روسیه دارد.» جیوتی مالهوترا، در پایگاه خبری پرینت هند مینویسد: «در حال حاضر کافی است بگوییم که موازنه هند باید از سوی بسیاری از کشورهای جهان با حسرت دنبال شود. هند قطعا حمله روسیه به اوکراین را نپذیرفته و خواسته است که در سریعترین زمان ممکن تمام شود، اما این انتقاد را پیش خودش نگه داشته است، چرا که احساس میکند کاملا به روسیه نیاز دارد.»
هند تحریم سقف قیمت نفت روسیه را نمیپذیرد
مقامهای غربی قصد دارند نوعی تحریم جدید علیه نفت روسیه اعمال کنند که در قالب «سقف قیمت» برای خرید نفت روسیه در سراسر جهان پیگیری میشود. بر اساس این قاعده که قرار است از سوی سران کشورهای عضو گروه ۷ به تصویب برسد، یک سقف قیمت برای فروش نفت روسیه تعیین میشود و تانکرهایی که نفتی با قیمت بالاتر حمل کنند از خدماتی مانند بیمه، خدمات دریانوردی و تامین مالی از سوی کشورهای غربی محروم میشوند. جانت یلن، وزیر خزانهداری ایالات متحده امریکا به رویترز میگوید: «دولت هند و کمپانیهای خصوصی هندی میتوانند به هر قیمتی که دوست دارند از روسیه نفت بخرند، البته مادامی که از خدمات غربی استفاده نکنند، اگر ارایهدهنده خدمات دیگر پیدا کنند، مشکلی ندارد.» یک مقام دولتی هندوستان به شرط پنهان ماندن نامش به رویترز میگوید: «فکر نمیکنم که ما حاضر به پذیرش سازوکار سقف قیمت بشویم. ما این را به اطلاع کشورها رساندهایم. ما باور داریم که اغلب کشورها با این موضوع مشکلی ندارند و به نفع هیچکس نیست که نفت روسیه از بازار حذف شود.»
چالشهای رابطه امریکا با هند
تمرکز اصلی وزیر خزانهداری امریکا در سفر به هندوستان، تلاش برای تقویت دهلینو در مقابل چین بود. سیاستی که جانت یلن آن را «تقویت دوستان» از سوی امریکا توصیف کرده است و به گفته او «باعث تنوعبخشی زنجیره تامین امریکا با هدف کاهش نقش کشورهایی که تهدید ژئوپولیتیک و امنیتی» ایجاد میکنند. یلن میگوید: «برای این هدف ما میخواهیم فعالانه شرکای تجاری قابل اعتماد مانند هندوستان را تقویت کنیم.» در سفر خانم یلن مقرر شد که آژانس تامین مالی توسعه امریکا (CDFA) به یک شرکت امریکایی برای تولید پنلهای خورشیدی در ایالت تامیل نادوی هندوستان ۵۰۰ میلیون دلار ارایه دادهشود. به گفته مقامهای امریکایی دلیل این سرمایهگذاری کلان تلاش برای دور کردن تولید پنلهای خورشیدی از چین است. دولت امریکا ادعا میکند که پنلهای خورشیدی در استان سینکیانگ چین با استفاده از «کار اجباری» تولید میشوند. یلن همچنین از اقدام کمپانی اپل برای جابهجایی تولید محصولاتش از چین به هندوستان استقبال کرده است. وزیر خزانهداری امریکا تاکید کرد: «ما به دنبال راهحل برای تکیه به تولیدکنندگانی هستیم که رویکردهایشان با ارزشهای حقوق بشری ما متفاوت است.»
با این حال مقامهای امریکا تاکید میکنند که کار کردن با هندوستان چندان هم ساده نیست. نیویورکتایمز به نقل از مقامهای امریکایی مینویسد که همتاهای هندی آنها معمولا برای کار کردن بسیار سختگیر هستند و در نشستهای بینالمللی عمدتا رویکردهای حمایتگرایانه از اقتصاد داخلی هند را دنبال میکنند. به نوشته نیویورکتایمز، چالشهای دیگر تجارت در هند شامل فقدان زیرساختها و قوانین دست و پاگیر در این کشور است و مشخص نیست چه تعدادی از صنایع تولیدی امریکایی حاضر باشند به دلیل این شرایط چین را به مقصد هند ترک کنند. ساداناند زومه، عضو ارشد اندیشکده موسسه آمریکن انترپرایز به نیویورکتایمز میگوید که هند برای تبدیل شدن به هاب تولید بینالملل با چالشهای متعدد مواجه است، از جمله اصلاحات دولتی که هنوز نتوانسته است به شکل قابل ملاحظهای هند را به مقصدی جذاب برای کمپانیها بدل کند. در مقایسه با چین، بازار داخلی هند کوچکتر است و در نتیجه برای اینکه کمپانیها در آن تولید کنند، تمایل کمتری دارند. هند در مقابل رویکردهای تجارت آزاد هم مقاومت چشمگیری دارد. سال جاری میلادی، هندوستان در مقابل تلاش اعضای سازمان تجارت جهانی برای رسیدن به یکسری توافق جدید مقاومت کرد، این کشور همچنین حاضر به عضویت در گفتوگوهای تجاری چارچوب اقتصادی اقیانوس هند و آرام برای رونق و پیمان اقتصادی آسیا و اقیانوس آرام که دولت بایدن پیگیر آن بود، نشده است.
اعتماد
