ژاندارم نیستیم، مسئولیم

ساعت 24-«تاثیر توافق هسته‌ای بر عمق استراتژیک ایران در خاورمیانه»، با حضور محمد فرازمند، مدیرکل خلیج‌فارس وزارت خارجه، سیدمحمدکاظم سجادپور، رئیس انجمن علوم سیاسی و ارسلان قربانی‌شیخ‌نشین، رئیس انجمن ایرانی روابط بین‌الملل، برگزار شد.

div align="justify">محمد فرازمند با اشاره به وجود بیش از ٢٠ منازعه فعال در خاورمیانه و پیچیدگی‌های مذهبی، قومی و اجتماعی این منطقه، گفت: «با توجه به این پیچیدگی‌ها، درک تیم هسته‌ای این بود که عطف به مقوله برد- برد، به این نکته توجه داشتند که هیچ بازیگری نمی‌تواند از ابتدا تا انتهای یک بازی را در چنین منطقه‌ای شکل داده و به‌تنهایی به سرانجام برساند. یمن یک مثال است که عربستان به‌تنهایی نمی‌تواند بحران آن را حل کند؛ آنچه در عراق و سوریه می‌گذرد نیز مبین همین معناست». مدیرکل خلیج‌فارس وزارت خارجه با بیان اینکه در خاورمیانه دو نگاه بدبینانه و خوش‌بینانه به برجام وجود دارد، گفت: «نگاه بدبینانه توسط کسانی تشویق می‌شود که در طول مذاکرات، با حل مسالمت‌آمیز این موضوع مخالف بودند؛ به‌عنوان نمونه اسرائیل و عربستان می‌گویند شرایط بعد از توافق، به‌دلیل تغییر توازن منطقه به‌نفع ایران، ممکن است به جنگ بینجامد». او ادامه داد: «استدلال آنها این است که ایران که در شرایط تحریم، در منطقه نفوذ داشته، بعد از تحریم‌ها با دستیابی به صدمیلیارد دلار طلبش، رویکرد توسعه‌طلبانه خود را گسترش خواهد داد». فرازمند تأکید ‌کرد که آزادشدن دارایی‌های ایران، بخشی از روند عادی‌شدن وضعیت ایران است. این استاد روابط بین‌الملل، با طرح این پرسش که چرا برخی از کشورهای عربی و مسلمان باید از عادی‌شدن وضعیت ایران هراس داشته باشند؟ گفت: «تهدیدانگاری ایران، چتری بوده برای پنهان‌کردن ‌سایر مشکلات منطقه و شکل‌گیری ائتلاف‌هایی پیرامون آن، اما عادی‌شدن وضعیت ایران، خنثی‌سازی تهدیدانگاری را در پی خواهد ‌داشت و آنها باید به سراغ مسائل دیگر بروند». فرازمند گفت که نگاه خوش‌بینانه حل پرونده هسته‌ای ایران از طریق دیپلماسی را، به‌عنوان پیچیده‌ترین پرونده خاورمیانه، نشان‌دهنده امکان حل مسائل دیگر منطقه می‌داند.
مخالف‌خوانی‌های خارجی، در سه درجه
مدیرکل خلیج‌فارس وزارت خارجه، پس از آنکه عربستان و اسرائیل را در صف مخالفان منطقه‌ای برجام برشمرد، در ادامه صحبت‌هایش سه تحلیل از مخالفت با برجام معرفی کرد و گفت: «در شرایط فعلی، توازن قوا به‌نفع ایران است و طرف مقابل ایران، در شرایط ضعف وارد مذاکره نمی‌شود. آنها در حالت اول، ممکن است منتظر بمانند تا بعد از تغییر شرایط در یمن و سوریه، وارد مذاکره با ایران شوند». فرازمند تحلیل دوم را این دانست که «مخالفان خارجی برجام، تا زمانی‌که کوچک‌ترین امیدی برای برهم‌زدن توافق هسته‌ای از خلال کنگره وجود داشته باشد، دست از رویکرد تهاجمی برنمی‌دارند». او تحلیل سوم و بدبینانه‌تر را هم این‌گونه معرفی کرد: «طرف مقابل حتی بعد از تمام‌شدن مباحث در کنگره آمریکا، دست از رویکرد تقابلی برنخواهد داشت، چراکه گزینه گریزناپذیر اوست. بنابراین سعی خواهد کرد که نقاط و دردسرهای جدیدی را برای ایران ایجاد کند تا از تهدیدانگاری ایران استفاده ببرد».
مدیرکل خلیج‌فارس وزارت خارجه در ادامه تصریح کرد: «به نظر نمی‌رسد که گزینه تهدیدانگاری ایران ادامه یابد؛ چراکه این موضوع، ابتدا توسط غرب طراحی شده و اگر غرب با حل پرونده هسته‌ای، تمایلی به ادامه این پروژه نداشته، بعید است که کشورهای منطقه، ایران را به‌عنوان یک تهدید نشان دهند». او با خاطرنشان‌کردن اینکه امروزه داعش به یک تهدید جدی برای کشورهای منطقه و غربی تبدیل شده، گفت: «دنیا به احتمال زیاد بنا ندارد که نقش ایران را در مبارزه با تروریسم نادیده بگیرد و به همین دلیل پروژه تهدیدانگاری ایران شانسی برای موفقیت ندارد». فرازمند گفت که «بدبینانه‌ترین نظریات در جهان عرب نسبت به توافق هسته‌ای نیز قبول دارند که این توافق، درسی برای پایداری بوده ‌است». او با بیان اینکه با قدرت‌برتردانستن خودمان در منطقه مخالفم، چراکه این ادبیات، تفرقه‌انگیز است، گفت: «ما باید اصرار کنیم که قدرت مسئول منطقه هستیم».
ایران ژاندارم نخواهد بود
مدیرکل خلیج‌فارس وزارت خارجه خاطرنشان کرد ‌که ایران لجاجت نکرده، بلکه با منطق، می‌خواسته یک بحران مصنوعی را از طریق مسالمت‌آمیز حل کند. او گفت: «ایران می‌تواند در منطقه، مروج مردم‌سالاری، استقلال و توسعه اقتصادی و انسانی منطقه باشد». فرازمند درباره نقش منطقه‌ای عربستان گفت: «عربستان نمی‌تواند در مقابل داعش و اخوان‌المسلمین، پرچم رهبری را بالا ببرد و همچنین نمی‌تواند مروج مردم‌سالاری تلقی شود و اگر بخواهد درسی از توافق هسته‌ای بگیرد، باید به مقدمات اصلی سازنده قدرت که در ایران فراهم بود و منجر به حل پیچیده‌ترین بحران منطقه‌ای و زمینه حل دیگر بحران‌ها شد، توجه کند».
مدیرکل خلیج‌فارس وزارت خارجه در پایان صحبت‌هایش به رابطه آمریکا و متحدان منطقه‌ای‌اش پرداخت و گفت که به نظر نمی‌رسد آمریکا باوجود برخی اختلافات با برخی از متحدان خود در منطقه، در آینده نزدیک قصد ترک خاورمیانه و تغییر رویکرد داشته باشد. او با اشاره به حدود هزار میلیارد دلار هزینه و چهار‌هزارو ٥٠٠ کشته آمریکا در عراق، گفت که به نظر می‌رسد در غرب درباره آینده منطقه و اینکه چگونه منطقه خاورمیانه غرب را کمتر تهدید کند، اختلاف هست. فرازمند با بیان اینکه به باور او تا اطلاع ثانوی آمریکایی‌ها متعهد به امنیت خود در منطقه خواهند بود، گفت: «جنگ یمن برای آمریکا عایدی ندارد، اما چون عربستان وارد شد، مجبور شد کمک کند». مدیرکل خلیج‌فارس وزارت خارجه با تشبیه سروصدای عربستان در ابراز نگرانی از وضعیت منطقه به سروصدای یک بچه نازپرورده، گفت: «آمریکایی‌ها کم‌کم دارند به مشکلاتی که در داخل کشورهای هم‌پیمانشان وجود دارد توجه می‌کنند». او خاطرنشان کرد که این‌گونه نخواهد بود که بعد از توافق هسته‌ای، ایران دوباره ژاندارم منطقه شود.
تغییر «برساخته» تهدیدانگاشتن ایران
محمدکاظم سجادپور، رئیس انجمن علوم سیاسی ایران، سخنران دیگر نشست «خانه اندیشمندان علوم انسانی» بود. او با طرح این پرسش که رابطه ایران و منطقه بعد از برجام چگونه خواهد بود؟ برجام را به یک شوک منطقه‌ای تشبیه کرد و گفت: «کلیت منطقه مخصوصا بخشی از بازیگران هنوز هضم نکرده‌اند که چه اتفاقی افتاده است. آنها تلاش دارند قدرت و وضعیت منطقه‌ای ایران را به‌عنوان تهدید و برنامه هسته‌ای ایران را نظامی معرفی کنند». این استاد دانشگاه گفت که قطع‌نامه ١٩٢٩ به یکی از اجزای سیستم بین‌المللی تبدیل شده بود، اما ایران توانست این ساختار را بشکند. سجادپور در ادامه با اشاره به نظریه سازه‌انگاری در روابط بین‌الملل، تهدیدمعرفی‌کردن ایران را یک «برساخته» دانست و گفت: «برساخته‌ها اگرچه اثراتی دارند، اما چون با واقعیت ارتباط کاملی ندارند، با برساخته‌های جدید تغییر می‌یابند».
ارسلان قربانی، رئیس انجمن ایرانی روابط بین‌الملل نیز که در نشست روز گذشته خانه اندیشمندان حضور داشت، با بیان اینکه ارائه تصویری واقعی از دین اسلام به‌ویژه در منطقه بحران‌خیز خاورمیانه همیشه با چالش مواجه بوده، گفت: «برجام می‌تواند رویکردی جدید در بخش سیاست خارجی و تعاملات فرهنگی ما برای سیاست‌گذاران ایجاد کند». او با اشاره به نقصان در پروژه دولت- ملت‌سازی در منطقه خاورمیانه به‌عنوان یکی از عوامل عدم تحقق دموکراسی، ایران را کشوری دانست که می‌تواند در این زمینه نقش موفقی داشته باشد. قربانی با تأکید بر توافق هسته‌ای به‌عنوان الگویی برای صلح و همکاری در منطقه خاورمیانه، گفت: «ایران می‌تواند با به‌کارگیری الگوی توافق هسته‌ای در مذاکرات خاورمیانه به‌عنوان یک بازیگر اصلی، ابتکار را از آمریکا بگیرد و تعریف جدیدی از منطقه‌گرایی در خاورمیانه با مرکزیت ژئواستراتژیکی ایران ارائه دهد». این استاد دانشگاه خوارزمی، دیپلماسی علمی- فرهنگی را از حلقه‌های مفقوده عمق استراتژیک ایران در خاورمیانه دانست و نسبت به رشد آن در آینده ابراز امیدواری کرد.

اشتراک‌گذاری:

لینک کوتاه: