خواب‌های طلایی مناطق آزاد

روياهاي دبيران مناطق آزاد تجاري و صنعتي براي رونق اين مناطق روزبه‌روز زيادتر مي‌شود اين خواب‌هاي طلايي با تغيير دولت‌ها كابوس‌هاي جديدي را به جا مي‌گذارند.
اخيراً جناب اكبر تركان مشاور محترم رييس جمهور و دبير شوراي عالي مناطق آزاد تجاري و صنعتي كشورمان مزيت‌هاي سرمايه‌گذاري در مناطق آزاد و تجاري و صنعتي كشورمان را برشمرده براي منطقه آزاد چابهار مزيت ترانزيت، براي منطقه آزاد كيش مزيت گردشگري، براي منطقه آزاد قشم مزيت صنعتي و براي منطقه آزاد اروند مزيت توسعه صنايع نفت و گاز را برشمرده‌اند. در نفس ايجاد مناطق آزاد تجاري و صنعتي و فلسفه وجودي اين مناطق و كاركردهاي آنها در توسعه اقتصادي ساير كشورها شكي وجود ندارد نمونه‌هاي موفق آن در كشورهاي همسايه ما ترکیه (منطقه ويژه چرم استانبول) منطقه آزاد جبل علي (در دبي) امارات متحده عربي به خوبي قابل ارزيابي و مشاهده است اما در كشور ما به نظر مي‌رسد دستاوردهاي اين مناطق مربوط به دوره اول راه‌اندازي اين مناطق در سال‌هاي 1372 تا 1380 باشد كه اين رونق نسبي نيز به چند دليل حايز اهميت است. دليل اول آن انتخاب مديران با كفايت براي اين مناطق به ويژه سه منطقه، كيش، قشم، چابهار بود و مساله ديگر حمايت رييس‌ جمهور وقت (جناب اكبر هاشمي رفسنجاني) از سياست‌هاي مديران مناطق آزاد بود كه باعث مي‌شد اين مناطق در كنار واردات كالاي مورد نياز كشور تا حدودي از محل واردات برخلاف ساير مناطق آزاد جهان كه با هدف رونق صادرات و ارزآوري و ورود تكنولوژي‌ها جديد به سرزمين اصلي راه‌اندازي شده بود رونقي نسبي داشته باشند.
در دوره آقاي خاتمي هر چند مديران خوبي در مناطق آزاد به كار گمارده شدند اما اين دبيرخانه شوراي عالي مناطق آزاد بود كه فربه‌تر از گذشته بود و عملا دست مديران مناطق آزاد در اجراي برنامه‌هاي اين مناطق تا حدودي بسته‌تر شد در دولت دكتر احمدي‌نژاد به ويژه در اواخر دولت ايشان و پس از كنار رفتن دكتر صلاحي از دبيرخانه شوراي عالي مناطق آزاد اين مناطق به نيروهاي ناكارآمد سپرده شد كه تجربه‌اي در اموز زيربنايي و توسعه نداشتند و برخي از اين مديران با مفاسد خود چهره زشتي از مديريت را نيز به جامعه و به ويژه مناطق آزاد ارزاني داشتند.
حضور اكبر تركان با سوابق مديريتي ارزشمند در مناطق آزاد تجاري و مديران ديگري نظير محمد معزالدين و سعيدي‌كيا نويدبخش توسعه روزافزون مناطق آزاد تجاري و صنعتي در دولت تدبير و اميد بود اما در حالي كه حدود يك سال از حضور اين بزرگان در دبيرخانه شوراي عالي مناطق آزاد مي‌گذرد تحول چشمگيري در رونق اين مناطق مشاهده نمي‌شود.
در حالي كه چابهار هنوز يك هتل مناسب براي پذيرايي از گردشگران ندارد نويد اضافه شده جاسك به مناطق آزاد روياي جديدي را در مناطق آزاد رقم مي‌زند. مديرعامل منطقه ازاد چابهار تاكنون اقدامي در جهت توسعه اين منطقه برنداشته است و از جذب سرمايه خارجي در اين منطقه خبري نمي‌رسد در صورتي كه فقط اگر به پتانسيل و سرمايه‌هاي منطقه نيك‌شهر در نزديكي چابهار توجه مي‌شد حداقل چند صد ميليارد تومان توسط سرمايه‌گذاران همين منطقه با يك مديريت صحيح قابل جذب شدن در منطقه است و چابهار با داشتن سواحل زيبا و نزديك‌ترين بندر اقيانوسي كشورمان هنوز از كمبود اسكله و بندرگاه مهم رنج مي‌برد.
منطقه آزاد اروند تقريباً به حالت نيمه تعطيل بوده و منطقه آزاد انزلي تاكنون در جذب سرمايه همسايه‌هاي شمالي خود موفق عمل نكرده است و كيش هم هنوز به لطف تعدادي از تجار و بازرگانان قديمي سرپا مانده است. در اين ميان منطقه آزاد ارس خبرهاي خوشايندتري دارد.
مناطق آزاد تجاري و صنعتي كشور ما به لحاظ جانمايي و موقعيت جغرافيايي در كشورمان بسيار خوب انتخاب شده‌اند اما توسعه اين مناطق نيازمند عزم ملي و بهره‌گيري از قانون نسبتاً خوب اين مناطق است دیوانسالاری اداري و تشريفات سرمايه‌گذاري در اين مناطق هنوز سرمايه‌ها را فراري مي‌دهد و بخر از عمليات انجام گرفته در مناطق آزاد نظير ساخت و سازهاي بي‌رويه در جزيره كيش كه تعداد ساختمان‌هاي ساخته شده متناسب با اهداف توسعه منطقه نبوده و حتي برخلاف طرح جامع كيش بوده است باعث شده است اين منطقه آزاد مانند يك منطقه آباد به نظر بيايد، تعداد غرفه‌هاي بازار بسيار بيشتر از تعداد مسافران باشد.
اما به نظر مي‌رسد مناطق ازاد ما در آينده بتوانند به رونق دست يابند زيرا مناطق آزاد كشورهاي همجوار از انباشت سرمايه لبريز شده‌اند و سرمايه‌هاي منطقه امارات بازارهاي مالزي، استانبول و حتي برخي از كشورهاي ديگر را بر ماندن در امارات ترجيح داده‌اند. اگر مقررات دست و پاگير در مناطق آزاد لغو شود و مديران با تجربه در اين مناطقه به كار گمارده شوند و همت ملي به كمك دولت تدبير و اميد بيايد بازار و جمعيت 80 ميليوني ايران و جاذبه‌هاي سرزمين و انقلاب اسلامي ايران براي جهانيان هنوز ناشناخت مانده است و ثبات و امنيت جمهوري اسلامي ايران جايگاه مناسبي براي جذب سرمايه‌هاي خارجي به ويژه در مناطق آزاد ايران محسوب مي‌شود.

اشتراک‌گذاری:

لینک کوتاه: