نمایندگان اقتصادی مجلس در گفت و گو با ساعت ۲۴ :
کسری بودجه در سال ۹۴ قطعی است
ساعت 24-در شرایطی که با ادامه کاهش قیمت نفت، زنگ خطر کسری بودجه در سال آینده نواخته شده است رئیس جمهوری در جمع مردم گرگان گفت که لایحه بودجه را بدون کسری تقدیم مجلس خواهد کرد. اظهارنظری که نمایندگان عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس آن را واقع بینانه و منطقی نمی دانند. مخصوصا آنکه بازار ارز نیز طی روزهای گذشته تلاطمی را تجربه کرد که هر چند امواج آرامی داشت اما به هر حال خاطرات زمستان سال ۹۰ را زنده کرد. خاطراتی که در کنارش کسری بودجه سنگین دولت و همینطور افزایش افسارگسیخته قیمت ها را به کشور تحمیل کرد.
سال گذشته و در فاصله ۵ ماه بعد از آغاز کار دولت یازدهم، تقدیم به موقع لایحه بودجه به مجلس می توانست بسیار دلگرم کننده باشد. امسال هم هر چند دولتی ها این لایحه را سر وقت به مجلس خواهند فرستاد اما بیش از آنکه موضوع زمان تقدیم آن مهم باشد، موضوع کسری بودجه اهمیت پیدا کرده است. چیزی که شاید سال گذشته نه دولت و نه مجلس پیش بینی نمی کردند که ۱۲ ماه بعد تا این اندازه مهم شود. اما سقوط قیمت نفت خیلی چیزها را به هم ریخت.
در این شرایط به جای آنکه اظهارنظرهای رسمی متوجه پیش بینی میزان کسری بودجه سال آینده باشد، متوجه سخنان روحانی شده که از مبنا چنین چیزی را رد کرده است. رئیس جمهوری اما توضیح نداده که سال آینده را علی رغم کاهش قیمت نفت چگونه بدون کسری بودجه به پایان خواهد رساند.
کسری بودجه در ایران بی معنی است
عزت الله یوسفیان ملا، از اعضای کمیسیون برنامه و بودجه مجلس معتقد است که حرف رئیس جمهوری در جمه مردم گرگان چندان هم بیراه نبوده، چرا به نظر او اصلا کسری بودجه در ایران معنا ندارد. او در گفت و گو با «ساعت ۲۴» می گوید: «به نظر من صحبتهای آقای روحانی درباره کسری بودجه واقع بینانه بود. یعنی احتمال اینکه ما سال آینده کسری بودجه داشته باشیم کم است. اما این بدان معنا نیست که دولت خوب عمل می کند، چون شیوه مقابله دولت با کسری بودجه یک شیوه غلط و غیر قانونی است.» یوسفیان ملا ادامه می دهد: «کسری بودجه زمانی است که شما مثلا ۹۰۰ تومان منابع داشته باشی و در کنارش یک نیاز هزار تومانی هم باشد. اینجا شما به اندازه صد تومان کسری بودجه دارید. اما وقتی دولت برای پروژه ای ده میلیارد تومان بودجه اختصاص داده و در عمل یک میلیارد تومان، یعنی ده درصد آن را تخصیص می دهد دیگر کسری بودجه معنا ندارد. کسری بودجه زمانی به لحاظ اقتصادی معنا دارد که دولت بخواهد خط به خط قانون بودجه را عمل کند اما در دولت های ما این اتفاق نمی افتد.»
این نماینده اقتصادی مجلس با اشاره به سوابق قانون گذاری خود به خبرنگار «ساعت ۲۴» می گوید: «من در فرآیند تصویب ۱۲ قانون بودجه در مجلس بوده ام و در همه آنها هم عضو کمیسیون برنامه بودجه بودم. چه در دولت آقای خاتمی، چه دولت های آقای احمدی نژاد و چه این دولت حتی یک پروژه را ندیدم که بر اساس آنچه در قانون بودجه آمده برای آن منابع تخصیص داده شود. محال است که شما یک پروژه پیدا کنید که چنین باشد. آن کشورهایی که قانون را رعایت می کنند، کسری بودجه واقعی دارند. یعنی ابتدا به ساکن تمام تلاش آنها این است که بودجه پروژه ها طبق قانون اختصاص داده شود. کسری بودجه به مفهوم واقعی آن برای جایی است که تقید به قانون بودجه به طور کامل وجود داشته باشد، اما در ایران تجربه ۱۲ ساله حضور من در مجلس به من ثابت کرده که تقید برای اجرای قانون بودجه به مرز ۵۰ درصد هم در اکثر جاها نمی رسد.»
جعفرزاده: دولت دغدغه اس را با تدبیر چاره کند نه اظهار نظرهای غیر منطقی
در همین حال یکی از نمایندگان نزدیک به جریان اصلاحات در مجلس هم تاکید دارد که سخنان حسن روحانی «منطقی» نبوده است. غلامعلی جعفرزاده که خود عضو کمیسیون برنامه و بودجه است به «ساعت ۲۴» می گوید: «اینکه دولت می گوید کسری بودجه نخواهیم داشت، با محاسبات ریاضی چندان جور در نمی آید. معادلات و عدد و رقم ها چیز دیگری را نشان می دهد. الان با وضعیت نفت ۳۰ تا ۳۵ درصد درآمد کاهش پیدا کرده و ما جز این درآمدی نداریم و مضافا اینکه برای هر درآمدی هم هزینه ای در کشور وجود دارد.» وی با تاکید بر اینکه «ما در سال آینده حتما کسری بودجه خواهیم داشت»، ادامه می دهد: «من انتظار داشتم این موضوع را آقای رئیس جمهور با ادبیات دیگری بیان کند و مثلا بگوید که برای این کسری بودجه تدبیری صورت خواهد گرفت. دولت نباید حرف غیر منطقی بزند و باید به مردم حقیقت را بگوید. اما اینکه دولت دغدغه دارد که مردم نگران نشوند کاملا قابل درک است و این دغدغه را باید با تدبیر خود حل کند نه با طرح مسایل غیر منطقی.»
این عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس معتقد است که دولت می تواند بار «ریاضت اقتصادی» ناشی از کسری بودجه و کاهش قیمت نفت را از دوش مردم برداشته و بر دوش خود بگذارد. جعفرزاده می گوید: «این کار هم با کاهش هزینه های غیر ضروری کاملا امکان پذیر است، چون به هر حال همچنان دولت هزنیه های غیر ضروری بسیار بالایی دارد. مثلا مدیریت مصرف برق یا انرژی دوایر دولتی یک عدد بسیار بزرگی را می تواند به دولت کمک کند و اگر دولت آن را مدیریت کند، بار ریاضت اقتصادی تا قدری از دوش مردم برداشته می شود.» این نماینده هوادار دولت معتقد است که وضعیت هزینه های غیر ضروری دولت در مقایسه با دوران احمدی نژاد تغییر ینکرده و دولت عملا فکری برای مدیریت این هزینه ها و کاستن از آن ندارد.
قیمت منطقی نفت برای بودجه؛ زیر ۷۰ دلار
محمد قسیم عثمانی، دیگر عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس اما معتقد است که دولت باید با حفظ ۲۰ درصدی سهم صندوق توسعه ملی از درآمدهای نفتى این کسری بوجه را جبران کند. او نیز چون همکاران خود اعتقاد دارد که صحبت های حسن روحانی در گرگان انطباقی با واقعیت های درآمدی کشور ندارد. او به «ساعت ۲۴» می گوید: «من این راهکار را قبلا هم ارائه داده ام که دولت نباید سهم صندوق توسعه ملی از منابع ارزی حاصل از فروش نفت را زیادتر این کند. اگر این اتفاق بیفتد بخشی از کسری بودجه جبران خواهد شد. اما مساله این است که این راهکار هم نخواهد توانست تمام کسری بودجه را جبران کند.»
تردید محمد قسیم عثمانی به قیمت در نظر گرفته شده برای نفت در بودجه سال آینده بر می گردد. جایی که دولت هر بشکه نفت را با قیمت ۷۰ دلار در بودجه محاسبه کرده است. عزت الله یوسفیان ملا به طور شفاف تر می گوید که چنین تخمینی از قیمت نفت در سال آینده خوش بینانه است. او توضیح می دهد: «برای قیمت نفت باید کف قیمت و حداقل را مبنا قرار داد. یعنی اگر قیمت از ۷۰ دلار هم پائین تر نمی آمد ما باید همان ۷۰ دلار را مبنا قرار می دادیم. الان به نظر می رسد که از ۷۰ دلار هم پائین تر بیاید. روز چهارشنبه من نفت برنت دریای شمال و نفت آمریکا را دیدم که قیمت ها پائین تر آمده بود. نفت اوپک هم پائین تر آمده و این روند شاید به تعیین قیمت زیر ۷۰ دلار برای هر بشکه منجر شود. بنابراین واقع بینانه این بود که دوت قیمت ۶۰ دلار را برای هر بشکه نفت در نظر می گرفت.»
به اعتراف وزیراقتصاد، دولت در آخرین جمع بندی لایحه بودجه سال ۱۳۹۴رقم پیشنهادی برای فروش نفت را بشکه ای ۷۰ دلار تعیین کرده که از نرخ فعلی بازار جهانی دو تا سه دلار بیشتر است. چیزی که به زعم نمایندگان اقتصادی مجلس نمی تواند حاشیه امن مناسبی برای قیمت پیش بینی شده نفت در بودجه ۹۴ باشد.
در این شرایط به جای آنکه اظهارنظرهای رسمی متوجه پیش بینی میزان کسری بودجه سال آینده باشد، متوجه سخنان روحانی شده که از مبنا چنین چیزی را رد کرده است. رئیس جمهوری اما توضیح نداده که سال آینده را علی رغم کاهش قیمت نفت چگونه بدون کسری بودجه به پایان خواهد رساند.
کسری بودجه در ایران بی معنی است
عزت الله یوسفیان ملا، از اعضای کمیسیون برنامه و بودجه مجلس معتقد است که حرف رئیس جمهوری در جمه مردم گرگان چندان هم بیراه نبوده، چرا به نظر او اصلا کسری بودجه در ایران معنا ندارد. او در گفت و گو با «ساعت ۲۴» می گوید: «به نظر من صحبتهای آقای روحانی درباره کسری بودجه واقع بینانه بود. یعنی احتمال اینکه ما سال آینده کسری بودجه داشته باشیم کم است. اما این بدان معنا نیست که دولت خوب عمل می کند، چون شیوه مقابله دولت با کسری بودجه یک شیوه غلط و غیر قانونی است.» یوسفیان ملا ادامه می دهد: «کسری بودجه زمانی است که شما مثلا ۹۰۰ تومان منابع داشته باشی و در کنارش یک نیاز هزار تومانی هم باشد. اینجا شما به اندازه صد تومان کسری بودجه دارید. اما وقتی دولت برای پروژه ای ده میلیارد تومان بودجه اختصاص داده و در عمل یک میلیارد تومان، یعنی ده درصد آن را تخصیص می دهد دیگر کسری بودجه معنا ندارد. کسری بودجه زمانی به لحاظ اقتصادی معنا دارد که دولت بخواهد خط به خط قانون بودجه را عمل کند اما در دولت های ما این اتفاق نمی افتد.»
این نماینده اقتصادی مجلس با اشاره به سوابق قانون گذاری خود به خبرنگار «ساعت ۲۴» می گوید: «من در فرآیند تصویب ۱۲ قانون بودجه در مجلس بوده ام و در همه آنها هم عضو کمیسیون برنامه بودجه بودم. چه در دولت آقای خاتمی، چه دولت های آقای احمدی نژاد و چه این دولت حتی یک پروژه را ندیدم که بر اساس آنچه در قانون بودجه آمده برای آن منابع تخصیص داده شود. محال است که شما یک پروژه پیدا کنید که چنین باشد. آن کشورهایی که قانون را رعایت می کنند، کسری بودجه واقعی دارند. یعنی ابتدا به ساکن تمام تلاش آنها این است که بودجه پروژه ها طبق قانون اختصاص داده شود. کسری بودجه به مفهوم واقعی آن برای جایی است که تقید به قانون بودجه به طور کامل وجود داشته باشد، اما در ایران تجربه ۱۲ ساله حضور من در مجلس به من ثابت کرده که تقید برای اجرای قانون بودجه به مرز ۵۰ درصد هم در اکثر جاها نمی رسد.»
جعفرزاده: دولت دغدغه اس را با تدبیر چاره کند نه اظهار نظرهای غیر منطقی
در همین حال یکی از نمایندگان نزدیک به جریان اصلاحات در مجلس هم تاکید دارد که سخنان حسن روحانی «منطقی» نبوده است. غلامعلی جعفرزاده که خود عضو کمیسیون برنامه و بودجه است به «ساعت ۲۴» می گوید: «اینکه دولت می گوید کسری بودجه نخواهیم داشت، با محاسبات ریاضی چندان جور در نمی آید. معادلات و عدد و رقم ها چیز دیگری را نشان می دهد. الان با وضعیت نفت ۳۰ تا ۳۵ درصد درآمد کاهش پیدا کرده و ما جز این درآمدی نداریم و مضافا اینکه برای هر درآمدی هم هزینه ای در کشور وجود دارد.» وی با تاکید بر اینکه «ما در سال آینده حتما کسری بودجه خواهیم داشت»، ادامه می دهد: «من انتظار داشتم این موضوع را آقای رئیس جمهور با ادبیات دیگری بیان کند و مثلا بگوید که برای این کسری بودجه تدبیری صورت خواهد گرفت. دولت نباید حرف غیر منطقی بزند و باید به مردم حقیقت را بگوید. اما اینکه دولت دغدغه دارد که مردم نگران نشوند کاملا قابل درک است و این دغدغه را باید با تدبیر خود حل کند نه با طرح مسایل غیر منطقی.»
این عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس معتقد است که دولت می تواند بار «ریاضت اقتصادی» ناشی از کسری بودجه و کاهش قیمت نفت را از دوش مردم برداشته و بر دوش خود بگذارد. جعفرزاده می گوید: «این کار هم با کاهش هزینه های غیر ضروری کاملا امکان پذیر است، چون به هر حال همچنان دولت هزنیه های غیر ضروری بسیار بالایی دارد. مثلا مدیریت مصرف برق یا انرژی دوایر دولتی یک عدد بسیار بزرگی را می تواند به دولت کمک کند و اگر دولت آن را مدیریت کند، بار ریاضت اقتصادی تا قدری از دوش مردم برداشته می شود.» این نماینده هوادار دولت معتقد است که وضعیت هزینه های غیر ضروری دولت در مقایسه با دوران احمدی نژاد تغییر ینکرده و دولت عملا فکری برای مدیریت این هزینه ها و کاستن از آن ندارد.
قیمت منطقی نفت برای بودجه؛ زیر ۷۰ دلار
محمد قسیم عثمانی، دیگر عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس اما معتقد است که دولت باید با حفظ ۲۰ درصدی سهم صندوق توسعه ملی از درآمدهای نفتى این کسری بوجه را جبران کند. او نیز چون همکاران خود اعتقاد دارد که صحبت های حسن روحانی در گرگان انطباقی با واقعیت های درآمدی کشور ندارد. او به «ساعت ۲۴» می گوید: «من این راهکار را قبلا هم ارائه داده ام که دولت نباید سهم صندوق توسعه ملی از منابع ارزی حاصل از فروش نفت را زیادتر این کند. اگر این اتفاق بیفتد بخشی از کسری بودجه جبران خواهد شد. اما مساله این است که این راهکار هم نخواهد توانست تمام کسری بودجه را جبران کند.»
تردید محمد قسیم عثمانی به قیمت در نظر گرفته شده برای نفت در بودجه سال آینده بر می گردد. جایی که دولت هر بشکه نفت را با قیمت ۷۰ دلار در بودجه محاسبه کرده است. عزت الله یوسفیان ملا به طور شفاف تر می گوید که چنین تخمینی از قیمت نفت در سال آینده خوش بینانه است. او توضیح می دهد: «برای قیمت نفت باید کف قیمت و حداقل را مبنا قرار داد. یعنی اگر قیمت از ۷۰ دلار هم پائین تر نمی آمد ما باید همان ۷۰ دلار را مبنا قرار می دادیم. الان به نظر می رسد که از ۷۰ دلار هم پائین تر بیاید. روز چهارشنبه من نفت برنت دریای شمال و نفت آمریکا را دیدم که قیمت ها پائین تر آمده بود. نفت اوپک هم پائین تر آمده و این روند شاید به تعیین قیمت زیر ۷۰ دلار برای هر بشکه منجر شود. بنابراین واقع بینانه این بود که دوت قیمت ۶۰ دلار را برای هر بشکه نفت در نظر می گرفت.»
به اعتراف وزیراقتصاد، دولت در آخرین جمع بندی لایحه بودجه سال ۱۳۹۴رقم پیشنهادی برای فروش نفت را بشکه ای ۷۰ دلار تعیین کرده که از نرخ فعلی بازار جهانی دو تا سه دلار بیشتر است. چیزی که به زعم نمایندگان اقتصادی مجلس نمی تواند حاشیه امن مناسبی برای قیمت پیش بینی شده نفت در بودجه ۹۴ باشد.
