روزنامه تعادل
دوئل نفتی شاه و شیل
دوئل نفتی شاه و شیل
r />اگرچه هيچ كشور ديگري مانند امريكا سرمايهگذاراني مشتاق براي حضور در صنعت شيل ندارد اما قطعا ثروتي كه در شيل نهفته است سرانجام سرمايهگذاران را در اقصي نقاط جهان ترغيب خواهد كرد تا وارد اين صنعت شوند در حالي كه سازمان اوپك اعلام كرده كه هدف اين سازمان ثبات قيمتها در بازار جهاني نفت است. اما اصلا كار خود را بهدرستي انجام نداده است. قيمت هر بشكه نفت از ۱۱۵دلار در ماه ژوئن به نزديك ۷۰دلار رسيده است.
نشريه اكونوميست مينويسد، اين سقوط ۴۰درصدي تاحدي بهدليل كاهش رشد اقتصادي جهان و درنتيجه كاهش تقاضاي نفت است و مسووليت بخشي ديگر از آن متوجه سازمان اوپك است كه ميزان توليدش بيش از چيزي است كه بازار پيشبيني كرده بود. اما عامل اصلي كاهش جهاني بهاي نفت، توليد نفت شيل در داكوتايشمالي و تگزاس ايالات متحده امريكاست. در طول چهارسال گذشته كه قيمت حوالي ۱۱۰دلار در هر بشكه شناور بود، توليدكنندگان نفت در امريكا روي استخراج نفت شيل سرمايهگذاري كردند، روشي كه به نظر چندان پايدار نميرسيد. آنها با حفاري نزديك به دوهزار حلقه چاه از سال۲۰۱۰ ميلادي تاكنون، توليد نفت امريكا را يكسوم افزايش دادند بهطوريكه امروز توليد نفت در امريكا به ۹ميليون بشكه در روز رسيده است. توليد نفت امريكا امروز فقط يكميليون بشكه در روز كمتر از خروجي عربستان سعودي است. اين رقابت ميان دستاندركاران نفت شيل امريكا و شيوخ عرب، جهان را از كمبود نفت به مرحله مازاد رسانده است.
تزريق سوخت
نفت ارزانتر قاعدتا بايد مانند تزريق آدرنالين به رشد اقتصادي جهاني عمل كند. يك كاهش ۴۰دلاري در بهاي نفت، نزديك به يكميليارد و۳۰۰ميليوندلار را از طرف توليدكنندگان به جانب مصرفكنندگان تغيير ميدهد. رانندگان امريكايي كه در سال۲۰۱۳ ميلادي معمولا سههزاردلار براي هر بار بنزينزدن صرف ميكردند اكنون ممكن است ۸۰۰دلارخرج كنند. بزرگترين واردكنندگان نفت ازجمله، حوزه يورو، هند، ژاپن و تركيه بيش از همه از اين كاهش قيمت و ثروت بادآورده عظيم منتفع ميشوند. تا زمانيكه اين پول بهجاي ذخيرهشدن در صندوق ثروت ملي، هزينه شود توليد ناخالص داخلي در جهان بايد افزايش يابد. كاهش بهاي نفت، نرخ تورم را كه درحالحاضر پايين است، بيشتر كاهش خواهد داد. اين شرايط ممكن است بانكهاي مركزي را ترغيب كند تا سياستهاي پولي خود را انبساطيتر كنند. بانك مركزي امريكا (فدرالرزرو) افزايش نرخ بهره را براي مدت طولانيتري به تاخير خواهند انداخت، بانك مركزي اروپا جسورانهتر از پيش براي مقابله با كاهش قيمتها، اوراق قرضه خريداري خواهد كرد. البته در اين ميان بازندگاني نيز وجود دارند.
كشورهاي توليدكننده نفت كه بودجههايشان كاملا به بهاي نفت در بازارهاي جهاني وابسته است در شرايط دشواري قرار ميگيرند. كاهش شديد ارزش روبل در هفته گذشته، چشمانداز اقتصادي روسيه را بيش از پيش تيره كرد. نيجريه مجبور شده است كه نرخ بهره را افزايش و ارزش «نايرا» (واحد پولي اين كشور) را كاهش دهد. ونزوئلا هم بهعنوان يكي از بزرگترين صادركنندگان نفت اگر بخواهد هزينه برنامههاي اجتماعي-رفاهي گستردهاش را تامين كند بايد نفت را بشكهيي ۱۲۰دلاربفروشد. با اين حال تاثير كلي نفت ارزانتر بر اقتصاد جهان بهوضوح مثبت است.
اما اينكه اين تاثير چقدر مثبت خواهد بود بستگي به اين دارد كه قيمت نفت تا چه زماني پايين بماند. و اين دقيقا موضوع كشمكش اوپك و حفاران شيل است. تعدادي از اعضاي سازمان اوپك به اميد اينكه قيمت نفت بار ديگر در بازارهاي جهاني افزايش پيدا كند، خواستار كاهش سقف توليد نفت هستند. اما برخي ديگر از اعضاي اين سازمان، بهويژه عربستان سعودي تمايلي به كاهش سطح توليد ندارند. به نظر ميرسد كه سعوديها بهدنبال تاكتيك متفاوتي هستند؛ نظارهكردن سقوط قيمت نفت و از دور خارج شدن توليدكنندگان نفتيِ با هزينههايِ گزافِ استخراج. از نگاه سعوديها، با خارج شدن توليدكنندگان پرهزينه، قيمت نفت بار ديگر افزايش خواهد يافت. نشانههايي وجود دارد كه اين تاكتيك موثر افتاده است. سهام شركتهاي دستاندركار در توليد نفت شيل بهشدت سقوط كرده است. شركتهايي كه در زمينه توليد نفت شيل و حفر چاههاي جديد در آينده سرمايهگذاريهاي عظيمي را انجام دادهاند. اكنون با كاهش سريع درآمدهاي نفتي از چاههاي موجود، نسبت به سرمايهگذاريهاي خود در پروژههاي آتي بهشدت نامطمئن شده و اين اقدام را نامعقول ميدانند. بهويژه اينكه، احتمال ورشكستگي اين شركتها نيز بسيار جدي است. روندي كه احتمالا شهرت نفت شيل را در ميان سرمايهگذاران بهشدت خدشهدار ميكند. حتي شركتهايي هم كه بتوانند از اين هنگامه جان سالم بهدر ببرند احتمالا درهاي بازار را به روي خود بسته خواهند ديد و اين مساله آنان را مجبور خواهد كرد هزينههاي خود را بهشدت مهار كنند. اين درحالي است كه هرگونه كاهش سرمايهگذاري در چاههاي شيل نوپا ميتواند بهمعني افت سريع توليد باشد. (خروجي چاههاي شيل در سال نخست ۶۰ تا ۷۰درصد است)
خروج شيوخ
اكونوميست مينويسد، اگرچه اين توفان در صنعت نفت شيل دردناك خواهد بود اما به نظر ميرسد كه آينده بلندمدت صنعت شيل رضايتبخش است. روش فراكينگ كه در جريان آن حجم زيادي آب، شن و مواد شيميايي به درون خاك و زيرزمين تزريق ميشود تا سنگها خورده شده و گاز و نفت از ميان آنها آزاد شود، تكنولوژي نسبتا جواني است اما در بهرهوري دستاوردهاي بزرگي داشته است. شركت تحقيقاتي آياچاس (IHS) اعلام كرده كه با آموختن روشهاي بهتر و سريعتر حفر چاه در روش شيل، هزينه توليد هر بشكه نفت در يك پروژه معمولي در سال گذشته از ۷۰دلاردر هر بشكه به ۵۷دلاركاهش يافته است.
به نوشته اكونوميست، صنعت شيل به امريكا محدود نخواهد شد. شرايط زمينشناسي مشابه امريكا در سراسر جهان وجود دارد از چين گرفته تا جمهوريچك. اگرچه هيچ كشور ديگري مانند امريكا سرمايهگذاراني مشتاق براي حضور در صنعت شيل ندارد اما قطعا ثروتي كه در شيل نهفته است سرانجام سرمايهگذاران را در اقصي نقاط جهان ترغيب خواهد كرد تا وارد اين صنعت شوند.
از همه مهمتر اينكه سرمايهگذاري در نفت شيل، هربار افزايش اندكي را ميطلبد. ميدانهاي نفتي بزرگ اغلب در محلهاي غيرقابلدسترسي، در عمق اقيانوس يا قطبشمال، قرار دارند. شركت اكسونموبيل امريكا و روسنفت روسيه اخيرا براي حفر تنها يك حلقه چاه در درياي كارا در شمال سيبري، دو ماه زمان و ۷۰۰ميليوندلار را صرف كردند. درمقابل، يك چاه نفت شيل ميتواند تنها ظرف يكهفته و با هزينه يكميليونو۵۰۰هزار دلار حفر شود. شركتهاي شيل ميدانند كه منابع شيل كجاست، مساله چگونگي حفر چاه در زمان كمتر و با هزينههاي كمتر است.
واقعيت اين است كه اقتصاد نفت تغيير كرده است و گرچه بازار نفت هنوز هم تحت تاثير شوكهاي سياسي قرار ميگيرد و جنگ در خاورميانه يا بحران اوكراين ميتواند قيمت نفت را بالا ببرد اما توليد نفت شيل در امريكا (گرچه در مقياس محدود) رقيبي جدي براي عربستان سعودي، (بزرگترين توليدكننده نفت جهان) است و عربستان تلاش دارد تا اين رقيب جدي را از ميدان بهدر كند.
نشريه اكونوميست مينويسد، اين سقوط ۴۰درصدي تاحدي بهدليل كاهش رشد اقتصادي جهان و درنتيجه كاهش تقاضاي نفت است و مسووليت بخشي ديگر از آن متوجه سازمان اوپك است كه ميزان توليدش بيش از چيزي است كه بازار پيشبيني كرده بود. اما عامل اصلي كاهش جهاني بهاي نفت، توليد نفت شيل در داكوتايشمالي و تگزاس ايالات متحده امريكاست. در طول چهارسال گذشته كه قيمت حوالي ۱۱۰دلار در هر بشكه شناور بود، توليدكنندگان نفت در امريكا روي استخراج نفت شيل سرمايهگذاري كردند، روشي كه به نظر چندان پايدار نميرسيد. آنها با حفاري نزديك به دوهزار حلقه چاه از سال۲۰۱۰ ميلادي تاكنون، توليد نفت امريكا را يكسوم افزايش دادند بهطوريكه امروز توليد نفت در امريكا به ۹ميليون بشكه در روز رسيده است. توليد نفت امريكا امروز فقط يكميليون بشكه در روز كمتر از خروجي عربستان سعودي است. اين رقابت ميان دستاندركاران نفت شيل امريكا و شيوخ عرب، جهان را از كمبود نفت به مرحله مازاد رسانده است.
تزريق سوخت
نفت ارزانتر قاعدتا بايد مانند تزريق آدرنالين به رشد اقتصادي جهاني عمل كند. يك كاهش ۴۰دلاري در بهاي نفت، نزديك به يكميليارد و۳۰۰ميليوندلار را از طرف توليدكنندگان به جانب مصرفكنندگان تغيير ميدهد. رانندگان امريكايي كه در سال۲۰۱۳ ميلادي معمولا سههزاردلار براي هر بار بنزينزدن صرف ميكردند اكنون ممكن است ۸۰۰دلارخرج كنند. بزرگترين واردكنندگان نفت ازجمله، حوزه يورو، هند، ژاپن و تركيه بيش از همه از اين كاهش قيمت و ثروت بادآورده عظيم منتفع ميشوند. تا زمانيكه اين پول بهجاي ذخيرهشدن در صندوق ثروت ملي، هزينه شود توليد ناخالص داخلي در جهان بايد افزايش يابد. كاهش بهاي نفت، نرخ تورم را كه درحالحاضر پايين است، بيشتر كاهش خواهد داد. اين شرايط ممكن است بانكهاي مركزي را ترغيب كند تا سياستهاي پولي خود را انبساطيتر كنند. بانك مركزي امريكا (فدرالرزرو) افزايش نرخ بهره را براي مدت طولانيتري به تاخير خواهند انداخت، بانك مركزي اروپا جسورانهتر از پيش براي مقابله با كاهش قيمتها، اوراق قرضه خريداري خواهد كرد. البته در اين ميان بازندگاني نيز وجود دارند.
كشورهاي توليدكننده نفت كه بودجههايشان كاملا به بهاي نفت در بازارهاي جهاني وابسته است در شرايط دشواري قرار ميگيرند. كاهش شديد ارزش روبل در هفته گذشته، چشمانداز اقتصادي روسيه را بيش از پيش تيره كرد. نيجريه مجبور شده است كه نرخ بهره را افزايش و ارزش «نايرا» (واحد پولي اين كشور) را كاهش دهد. ونزوئلا هم بهعنوان يكي از بزرگترين صادركنندگان نفت اگر بخواهد هزينه برنامههاي اجتماعي-رفاهي گستردهاش را تامين كند بايد نفت را بشكهيي ۱۲۰دلاربفروشد. با اين حال تاثير كلي نفت ارزانتر بر اقتصاد جهان بهوضوح مثبت است.
اما اينكه اين تاثير چقدر مثبت خواهد بود بستگي به اين دارد كه قيمت نفت تا چه زماني پايين بماند. و اين دقيقا موضوع كشمكش اوپك و حفاران شيل است. تعدادي از اعضاي سازمان اوپك به اميد اينكه قيمت نفت بار ديگر در بازارهاي جهاني افزايش پيدا كند، خواستار كاهش سقف توليد نفت هستند. اما برخي ديگر از اعضاي اين سازمان، بهويژه عربستان سعودي تمايلي به كاهش سطح توليد ندارند. به نظر ميرسد كه سعوديها بهدنبال تاكتيك متفاوتي هستند؛ نظارهكردن سقوط قيمت نفت و از دور خارج شدن توليدكنندگان نفتيِ با هزينههايِ گزافِ استخراج. از نگاه سعوديها، با خارج شدن توليدكنندگان پرهزينه، قيمت نفت بار ديگر افزايش خواهد يافت. نشانههايي وجود دارد كه اين تاكتيك موثر افتاده است. سهام شركتهاي دستاندركار در توليد نفت شيل بهشدت سقوط كرده است. شركتهايي كه در زمينه توليد نفت شيل و حفر چاههاي جديد در آينده سرمايهگذاريهاي عظيمي را انجام دادهاند. اكنون با كاهش سريع درآمدهاي نفتي از چاههاي موجود، نسبت به سرمايهگذاريهاي خود در پروژههاي آتي بهشدت نامطمئن شده و اين اقدام را نامعقول ميدانند. بهويژه اينكه، احتمال ورشكستگي اين شركتها نيز بسيار جدي است. روندي كه احتمالا شهرت نفت شيل را در ميان سرمايهگذاران بهشدت خدشهدار ميكند. حتي شركتهايي هم كه بتوانند از اين هنگامه جان سالم بهدر ببرند احتمالا درهاي بازار را به روي خود بسته خواهند ديد و اين مساله آنان را مجبور خواهد كرد هزينههاي خود را بهشدت مهار كنند. اين درحالي است كه هرگونه كاهش سرمايهگذاري در چاههاي شيل نوپا ميتواند بهمعني افت سريع توليد باشد. (خروجي چاههاي شيل در سال نخست ۶۰ تا ۷۰درصد است)
خروج شيوخ
اكونوميست مينويسد، اگرچه اين توفان در صنعت نفت شيل دردناك خواهد بود اما به نظر ميرسد كه آينده بلندمدت صنعت شيل رضايتبخش است. روش فراكينگ كه در جريان آن حجم زيادي آب، شن و مواد شيميايي به درون خاك و زيرزمين تزريق ميشود تا سنگها خورده شده و گاز و نفت از ميان آنها آزاد شود، تكنولوژي نسبتا جواني است اما در بهرهوري دستاوردهاي بزرگي داشته است. شركت تحقيقاتي آياچاس (IHS) اعلام كرده كه با آموختن روشهاي بهتر و سريعتر حفر چاه در روش شيل، هزينه توليد هر بشكه نفت در يك پروژه معمولي در سال گذشته از ۷۰دلاردر هر بشكه به ۵۷دلاركاهش يافته است.
به نوشته اكونوميست، صنعت شيل به امريكا محدود نخواهد شد. شرايط زمينشناسي مشابه امريكا در سراسر جهان وجود دارد از چين گرفته تا جمهوريچك. اگرچه هيچ كشور ديگري مانند امريكا سرمايهگذاراني مشتاق براي حضور در صنعت شيل ندارد اما قطعا ثروتي كه در شيل نهفته است سرانجام سرمايهگذاران را در اقصي نقاط جهان ترغيب خواهد كرد تا وارد اين صنعت شوند.
از همه مهمتر اينكه سرمايهگذاري در نفت شيل، هربار افزايش اندكي را ميطلبد. ميدانهاي نفتي بزرگ اغلب در محلهاي غيرقابلدسترسي، در عمق اقيانوس يا قطبشمال، قرار دارند. شركت اكسونموبيل امريكا و روسنفت روسيه اخيرا براي حفر تنها يك حلقه چاه در درياي كارا در شمال سيبري، دو ماه زمان و ۷۰۰ميليوندلار را صرف كردند. درمقابل، يك چاه نفت شيل ميتواند تنها ظرف يكهفته و با هزينه يكميليونو۵۰۰هزار دلار حفر شود. شركتهاي شيل ميدانند كه منابع شيل كجاست، مساله چگونگي حفر چاه در زمان كمتر و با هزينههاي كمتر است.
واقعيت اين است كه اقتصاد نفت تغيير كرده است و گرچه بازار نفت هنوز هم تحت تاثير شوكهاي سياسي قرار ميگيرد و جنگ در خاورميانه يا بحران اوكراين ميتواند قيمت نفت را بالا ببرد اما توليد نفت شيل در امريكا (گرچه در مقياس محدود) رقيبي جدي براي عربستان سعودي، (بزرگترين توليدكننده نفت جهان) است و عربستان تلاش دارد تا اين رقيب جدي را از ميدان بهدر كند.
