غذا،بحران آینده جهان
ساعت 24-جهان با یک بحران غذایی شدید مواجه است. شدت این بحران بهحدی است که بانک جهانی و سازمان ملل میگویند تا سال 2050 غذای کافی برای سیر کردن همه جمعیت جهان وجود نخواهد داشت.
. بر همين اساس برخي كارشناسان پيشبيني ميكنند كه جنگهاي آينده در جهان جنگ بر سر غذا خواهد بود. مجله اقتصادي فورچون در گزارشي عنوان ميكند كه نتايج برخي از تحقيقات حاكي از آن است كه بحران كمبود غذا تا سال 2030 يعني 15 سال زودتر از اين پيشبيني بهوقوع خواهد پيوست. اما دلايل بروز اين بحران چيست؟ حوادث آب و هوايي شديد نظير خشكسالي و سيلها، دشواريهاي اقتصادي و ناآراميهاي سياسي در كشورهاي توسعه نيافته همچنين توسعه تجارت محصولات كشاورزي ازجمله دلايل وقوع اين پديده شوم جهاني هستند. هرچند بسياري از كارشناسان ميگويند، توليد مواد غذايي بيشتر باعث ميشود از شدت اين بحران كاسته شود با اين حال برخي از كارشناسان معتقدند كه وضعيت به اين سادگي هم نيست. «استفن اسكانلان» استاد جامعهشناسي دانشگاه اوهايو در اين باره گفت: «براي مقابله با خطر متوجه امنيت غذايي، ما بايد شيوه مبارزه با فقر و نابرابري در جهان را تغيير دهيم... بايد غذا را بهعنوان يك حق اوليه بشري بهنحوي مجددا مطرح كنيم كه دولتها حقيقتا در قبال آن مسوول باشند.» در ادامه اين گزارش به كسب وكار و تجارت در زمينه غذا و مواد غذايي اشاره شده است. براساس اين گزارش سير كردن شكم آدمهاي جهان كاري پرسود است. شركتهاي چندمليتي مواد غذايي و خردهفروشها بهشدت در توليد مواد غذايي درگيرند. شركتهايي نظير كرافت، كون آگرا، كارگيل و پپسي سهم اصلي از توزيع مواد غذايي در جهان را برعهده دارند. اين شركتها از اين طريق سود سرشاري را نيز به جيب ميزنند. براساس اعلام بانك جهاني، قيمت جهاني مواد غذايي در فاصله ماههاي ژانويه تا آوريل امسال 4درصد افزايش يافته است. بدينترتيب كاهش قيمت مواد غذايي كه از اگوست 2012 آغاز شده بود، متوقف شده است. هرچند اين ارقام ممكن است سهامداران اين شركتها را خوشحال كند اما به اعتقاد منتقداني نظير اسكانلان، اين نگاه سودمدارانه موجب ميشود كه تامين غذا صرفا به مناطق بسيار محدودي از جهان منحصر شود. بهگفته يك تحليلگر علاوه بر تهديدات ناشي از دنياي تجارت، عرضه مواد غذايي در جهان اكنون به سود كشورهايي در جريان است كه بهدنبال تامين مواد غذايي جمعيت خود به قيمت محروم شدن سايرين هستند. بحران غذا براي بسياري از افراد در سطح جهان در جريان است و اين بحران چيزي نيست كه آنها بخواهند در آينده تجربه كنند. براساس گزارشهاي سازمان خواروبار جهاني (فائو) درحال حاضر 842ميليون نفر در جهان با بحران سوءتغذيه دست به گريبان هستند. اين جمعيت چيزي حدود دو سوم از جمعيت آسيا و اقيانوسيه را تشكيل ميدهد. همچنين براساس اين گزارشها از هر چهار كودك زير 5 سال يك نفر بهدليل سوءتغذيه با مشكلات رشدي مواجه است. نوع رژيم غذايي متداول در سراسر جهان نيز توانسته به بحران توليدات موادغذايي دامن بزند. نوع خاص اين رژيم غذايي موجب شده تا تمركز تنها بر توليد يكسري خاص از محصولات كشاورزي گذاشته شود. علاوه بر اين تورم، هجوم حشرات، شيوع بيماريها و تغييرات بد آب و هوايي براي ايجاد چنين بحراني مزيد بر علت شده است. يكي از كارشناسان حوزه سوختهاي گياهي نيز با اشاره به همهگير شدن توليدات اين سوخت اين بحث را يكي از عوامل ايجاد بحران موادغذايي در جهان ميداند. كريستين سوندل در اين باره ميگويد: «در سالهاي اخير توليد سوخت از موادي چون قند، ذرت و سويا براي تانكها 50 درصد افزايش داشته است. اين افزايش به قيمت حذف اين مواد از دستور غذايي عادي مردم و توليد محصولات گرانتر جايگزين براي آنها بود.» اوشا هالي، استاد مديريت اقتصادي در دانشگاه وستويرجينيا گفت: «چين بزرگترين خريدار زمينهاي قابل كشت در جهان است... آنها اين كار را براي بهدست آوردن منابع مورد نياز انجام ميدهند زيرا شكاف بزرگي بين آنچه كه توليد و آنچه كه استفاده ميكنند، وجود دارد.» براساس اين گزارش، بسياري از تحليلگران ميگويند باتوجه به اينكه كشورهايي نظير امريكا و كشورهاي اروپايي تلاشهاي خود براي كمك به كشورهاي درحال توسعه را افزايش دادهاند، اميدوارند جهان از اين پس توجه بيشتري به مشكل كمبود مواد غذايي نشان دهد. اما هنوز اجماع روشني در مورد اينكه دقيقا چگونه ميتوان به مشكل كمبود منابع غذايي پايان داد، وجود ندارد و بهگفته هالي اين حتي ميتواند منجر به فجايع بزرگتري شود. هالي افزود: «مشكل كمبود غذا جدي است. من فكر ميكنم جنگهاي جهاني بعدي ميتواند بر سر منابعي نظير غذا و آب رخ دهد.»
