آتش در بیمارستان محل نگهداری بیماران کرونا در پایتخت عراق بیش از 80 کشته بر جا گذاشت
برْداً و سلاماً یا بغداد
ساعت 24-«آتش پخش شد... برادرم را برداشتم و به خیابان بردم و بعد برگشتم و به طبقه آخر رفتم که نمیسوخت. دختری حدودا 19 ساله را پیدا کردم که داشت خفه میشد و در آستانه مرگ بود. او را به دوش کشیدم و بیرون زدم. آدمها داشتند (از ساختمان) بیرون میپریدند. دکترها روی ماشینها میافتادند. همه داشتند میپریدند. من مدام برمیگشتم و آدمها را بیرون میکشیدم.»
این بخشی از صحبتهای احمد زاکی در گفتوگو با خبرگزاری رویترز است، احمد برای ملاقات با برادرش به بیمارستان ابن الخطیب بغداد رفته بود که آتشسوزی شروع شد. تصاویر یک به یک از راه میرسند و آمار کشتهشدگان و آسیبدیدگان حادثه شنبه شب در بیمارستان محل نگهداری بیماران کرونا افزوده میشود تا ابعاد غمانگیز ماجرا روشنتر شود. بنا بر آمارهای منتشرشده توسط وزارت کشور عراق (تا لحظه تنظیم این گزارش) 82 نفر جان خود را از دست دادهاند و 110 نفر آسیب دیدهاند. همزمان با دست و پنجه نرم کردن با کرونا، بغداد حالا شاهد تراژدی دیگری است که رمق از جان زیرساختهای آسیبدیده و نحیف بیمارستانیاش برده است. عراق سه روزی عزای عمومی پیش رو دارد، کشورهای مختلف یک به یک پیام تسلیت و همدردی میفرستند و کسانی که شاهد دههها درگیری و جنگ و مصیبت در عراق بودهاند آرزو دارند که این آتش عاقبت روزی سرد شود و بغداد به سلامت از آن گذر کند؛ آتشی که در آخرین زبانه کشیدنهایش بیماران بیدفاع روی تختهای بیمارستان را در خود سوزاند. شبکه سیانان به نقل از دو مقام وزارت بهداشت عراق خبر داد که آتش با انفجار یک کپسول اکسیژن آغاز شد. تصاویری که از پایتخت عراق در شب حادثه مخابره میشود، هیاهویی است از آتشنشانهایی که سراسیمه در حال فرونشاندن شعلهها هستند و کادر درمان و کارکنان بیمارستان که تلاش میکنند بیماران را از ساختمان بیرون بکشند. سیانان در گزارش خود آورده است که بیمارستان ابنخطیب محل مراجعه بیماران در بخش جنوب شرقی بغداد بوده؛ از جمله بسیاری از مبتلایان به کووید19. علی اکرمالبیاتی از کمیسیون عالی مستقل حقوق بشر در عراق گفته است که 28 نفر از قربانیان این حادثه بیماران مبتلا به کرونا بودند که در بخش آیسییو این بیمارستان تحت درمان قرار داشتند. این سازمان از دولت خواسته است که مسوولیت مستقیم این حادثه را برعهده بگیرد. عراق در شوک و غم حادثه فرو رفته است و منابع حاضر در صحنه گفتهاند که برخی از اجساد به دلیل شدت سوختگی قابل شناسایی نیستند. رسانهها به نقل از کارکنان بیمارستان خبر میدهند که آتشسوزی در بخش مراقبتهای ویژه بیماران کرونایی در نیمه شب آغاز شد و به طبقات دیگر سرایت کرد. نیروهای آتشنشانی گفتهاند اکثر قربانیان این حادثه بر اثر استنشاق دود درگذشتهاند. ایرنا در خبری به واکنش رییسجمهوری عراق پس از این حادثه اشاره کرده و نوشته است: «رییسجمهوری عراق با «فاجعه» خواندن حادثه آتشسوزی در بیمارستان «ابن الخطیب» بغداد، آن را نتیجه انباشت فساد، نابودی سازمانهای دولتی و سوء مدیریت در جریان فسادهای کشورش عنوان کرد.» به گزارش ایرنا «برهم صالح» با انتشار توییتی نوشت: «فاجعه بیمارستان ابن الخطیب در بغداد، زخمی بر تمام وطن است و نتیجه انباشت فساد و نابودی سازمانهای دولتی و سوءمدیریت در جریان فسادها است. رییسجمهوری عراق ضمن اظهار همدردی با خانواده جانباختگان افزود: بازخواست و حسابرسی مقصران بدون اجرای تمهیدات کامل و جدی برای اطمینان از جلوگیری چنین حوادثی، کافی نیست.» مصطفی الکاظمی، نخستوزیر عراق دستور تحقیقات فوری را در این باره صادر کرد. الکاظمی این حادثه آتشسوزی را یک «فاجعه» توصیف کرد و دستور داد تا مدیر بیمارستان، مدیر بخش ایمنی و مسوولان بخش فنی و نگهداری تجهیزات بیمارستان برای تحقیقات فوری احضار و تا زمان تکمیل تحقیقات و بازخواست قانونی همه مقصران، نگه داشته شوند. او خواهان اعلام نتایج تحقیقات در طول 24 ساعت و تشکیل تیمی فنی از همه وزارتخانههای ذیربط برای تضمین بررسی تدابیر ایمنی در همه بیمارستانها، هتلها و اماکن عمومی سراسر عراق در طول یک هفته شد. خبرگزاری مهر با انتشار تصویری از توییت محمد البلداوی از نمایندگان پارلمان عراق، به نقل از او نوشته است: «فاجعه پشت فاجعه، ناکامی پشت ناکامی. دولتی که مدعی است یک حکومت است اما برنامه و هدفی ندارد و پروژهای را هم دنبال نمیکند. دیروز در دیالی و امروز در بیمارستان ابنالخطیب بیارزشترین چیز خون مردم است. امنیت از دست رفته است، بخش خدمات در وضعیت بحرانی است، بهداشت و درمانی وجود ندارد، اوضاع اقتصادی و مالی هم بحرانی است. شما چه چیزی باقی گذاشتهاید؟» برخی از منابع از احتمال برکناری وزیر بهداشت این کشور خبر میدهند. «حادثه دردناک و مصیبت بزرگ بیمارستان ابنالخطیب بغداد را به دولت و ملت برادر عراق و خانوادههای قربانیان صمیمانه تسلیت میگویم. از خداوند متعال برای شهدای این حادثه رحمت و برای مجروحان شفای عاجل خواهانم.» محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران در توییتر متن تسلیتی به زبان عربی منتشر کرد. سایت وزارت امور خارجه کشورمان همچنین پیام سخنگوی این وزارتخانه را منتشر کرد و نوشت: «سعید خطیبزاده سخنگوی وزارت امور خارجه در پی حادثه ناگوار به وقوع پیوسته در بیمارستان ابن خطیب بغداد که منجر به جانباختن و جراحت دهها نفر از شهروندان عراقی شد، مراتب تسلیت و همدردی عمیق دولت و ملت ایران با دولت و ملت عراق به ویژه خانواده قربانیان را ابراز و برای شهدای این حادثه تلخ رحمت و مغفرت و برای مجروحین شفای عاجل و برای خانواده قربانیان صبر و اجر مسالت کرد.»
بدنه مجروح نظام درمان عراق سوم شهریور ماه سال گذشته بود که روزنامه اعتماد در مطلبی با عنوان «بیمارستانها؛ خاطرات جنگ، داعش و کرونا» به وضعیت شیوع کرونا در این کشور و چگونگی مواجهه کادر درمان و نظام سلامت این کشور با شیوع کرونا پرداخت. در زمان انتشار آن گزارش میزان مبتلایان به کرونا در عراق به بالای 200 هزار نفر رسیده بود. حالا تعداد کل موارد ثبتشده بیماری از ابتدای شیوع بیماری در این کشور به بالای یک میلیون نفر رسیده است و دستکم 15 هزار نفر هم جان خود را به خاطر کرونا ازدست دادهاند. در گزارش «اعتماد» آمده بود: «از همان ابتدای شیوع در عراق، گروههای خیریه بینالمللی و کارشناسان بسیاری در رسانهها هشدار دادند که عراق برای مبارزه با گسترش ویروس دچار مشکلات جدی خواهد شد. دههها برخورد و درگیریهای مختلف در شهرهای مختلف این کشور و البته نبود سرمایهگذاری مناسب در بخش سلامت، تا پیش از کرونا هم سبب شده بود که بیمارستانهای این کشور از کمبود دارو، تختهای بیمارستانی و تجهیزات محافظتی کادر درمان رنج ببرند. بیمارستانهای عراق خاطرات فراوانی از این هجمههای بیمار و کمبود دارند اما این ضربه توش و توان آنها را گرفت. واشنگتنپست در گزارش خود توضیح داده بود: «در طول جنگ خونین داخلی این کشور که در سال 2007 به اوج خود رسید، بیمارستانها در اغلب روزها قربانیان انفجار را بستری میکردند. داعش قتلعامهای بیشتری با خود به همراه آورد. اما اینبار دشمن متفاوت است و در حالی که سرایتش دارد همه متخصصان سلامت در کل دنیا را به چالش میکشد، بسیاری در عراق نگران این هستند که این دشمن سیستم لرزان بهداشت این کشور را کاملا به زانو درآورد.» حالا در تمامی گزارشهایی که رسانههای بینالمللی از ماجرای آتشسوزی در بیمارستان بغداد منتشر میکنند به این نکات اشاره میشود؛ اینکه عراق پس از سالها درگیریهای داخلی، بمباران، حضور داعش و انفجارهای گاه و بیگاه، بهشدت از کمبودهای لانه کرده در نظام سلامتش رنج میبرد. شیوع کرونا ضربه مهلکی به بدنه این نظام سلامت وارد کرد و حالا این آتشسوزی که جان بیماران بیدفاع روی تختهای بیمارستان و بخش ویژه بستری بیماران کرونایی را گرفت نشان میدهد که این ضعف در زیرساختهای درمانی چطور میتواند تبدیل به تراژدی بزرگی شود. حالا دیگر صدای پزشکان و کادر درمان این کشور بلندتر از هر زمان دیگری بلند شده است: «در چنین شرایطی دیگر کار نمیکنیم.» در بیانیهای که روز گذشته منتشر شد یادآوری شده که حادثه آتشسوزی بیمارستان آنها را به یاد حوادث دیگر در سایر نهادهای مشابه میاندازد که ناشی از «نقص در تمام سطوح دولت» است که نظارت بر الزامات ایمنی و اجتماعی در ساختمانهایی که از رده خارج شدهاند؛ به خوبی انجام نمیگیرد. ساختمانهایی که فقط بیماران بیبضاعت در آنها بستری میشوند و فقط پزشکانی در آنجا کار میکنند که یا داوطلبانه یا وظیفهشان را بر آنها تحمیل کردهاند. ایرنا به نقل از بیانیه سندیکای پزشکان عراق نوشته: «حادثه آتشسوزی در بیمارستان ابنالخطیب محل بستری بیماران مبتلا به «ویروس کرونا»، بیماریهای قابل انتقال و «سل» و محل حضور تعدادی از پزشکان و پرسنل پزشکی و بهداشتی بود را دیده و شنیدهایم. ما از شهادت و مجروحیت تعدادی از شهروندان، از جمله همکاران خود که در سطح بالایی از فداکاری و تعهد بودند، بسیار متاثر شدهایم. امروز در حالی که ما در قلبمان از همکاران و برادران خود از اتحادیههای دیگر و شهروندان عزیز خداحافظی میکردیم که وظیفه داشتیم آنها را به سوی شفا از سوی خداوند هدایت کنیم، نه اینکه باعث مرگ آنها شویم. همه نهادهای دولتی باید اطمینان دهند که شرایط ایمنی کامل با توجه به الزامات (استاندارد) حفاظت شهری و تامین الزامات محافظت شخصی در بالاترین سطح را فراهم سازند، در غیر این صورت ما در آینده نمیپذیریم که در شرایط مشابه و چنین تهدیدی کار کنیم.»
