آخرین گزارش به مردم

ساعت ۲۴-چهار سال گذشت. از نخستین روزی که اعضای شورای شهر پنجم پشت صندلی سبز شورا نشستند؛ شورایی که با گزارش تغییر و تحول از شهرداری که به تخلفات 12 سال مدیران گذشته شهر کار خود را آغاز کرد و با سه گزارش تحقیق‌وتفحص از همان دوره فعالیت‌های خود را به پایان برد.

html>

آخرین جلسه دستورجلسه‌ای نداشت و رؤسای کمیسیون‌ها گزارشی از عملکرد چهارساله خود ارائه دادند. احمد مسجدجامعی پس از 14 سال حضور در شورای شهر تهران آخرین حضورش در صحن علنی به‌عنوان نماینده مردم را با سخنانی درباره همراهی رسانه‌ها و عکاسان خبری در انعکاس مسائل و کمک به تبدیل این مشکلات به دغدغه عمومی آغاز کرد. او از محسن هاشمی و پیروز حناچی هم تقدیر و تشکر کرد.
حجت نظری با همان کت‌وشلوار سبزی به صحن آمد که روز اول به شورا آمده بود و محمد سالاری نیز بعد از دو دوره حضور در شورای شهر گزارشی طولانی از اقدامات مهم حوزه شهرسازی ارائه داد. جلسه با آخرین نطق محسن هاشمی که آخرین گزارش به مردم بود، آغاز شد.
او با اشاره به اینکه دوران چهارساله شورای پنجم مانند سایر مقاطع مسئولیت به پایان رسید و باید امانت سنگین صیانت و پیگیری از حقوق مردم را شورای ششم عهده‌دار شود، گفت: بزرگ‌ترین افتخار شورای پنجم، برخورداری از حمایت بی‌سابقه شهروندان تهرانی در انتخابات ۲۹ اردیبهشت سال ۹۶ بود که با مشارکتی بی‌سابقه و بیش از سه برابر دوره‌های قبل و بعد، نمایندگان خود را مرهون اعتماد خویش دانستند. هاشمی با بیان اینکه اگرچه رخدادها و مشکلات متعدد این دوره کشور، موجب شد امید اجتماعی، اعتماد عمومی و مشارکت سیاسی با افت محسوسی مواجه شود، اضافه کرد: اما این افتخار اعتماد عمومی به شورای پنجم همچنان درخشان‌ترین نقطه پرونده ماست. به گفته او ایجاد تحول در ساختار و عملکرد شهرداری انتظاری بود که اگرچه به تمام و کمال رخ نداد؛ اما گام‌های مهمی در این مسیر توسط شورای پنجم برداشته شد. هزینه‌های سنگین و روزافزون اداره شهر که در بودجه سال ۹۵ به قیمت‌های روز، حدود شش میلیارد دلار را به تهران تحمیل می‌کرد و مدیریت شهری را برای تأمین آن ناگزیر به شهرفروشی و قانون‌فروشی کرد، توسط شورای پنجم کاهش یافت و به یک‌سوم رسید و بودجه سال ۹۹، در عملکرد کمتر از دو میلیارد دلار هزینه‌کرد داشت.
روند افزایشی نیروهای شهرداری معکوس شد
هاشمی در ادامه به اقداماتی که منجر به کاهش هزینه اداره شهر شد، اشاره کرد و گفت: روند افزایشی تعداد پرسنل شهرداری در این دوره معکوس شد و کاهش آن برای نخستین بار رخ داد؛ به نحوی که حدود ۲۰ درصد از پرسنل رسمی و شرکتی شهرداری و شورای شهر کاسته شد. او اضافه کرد: کاهش شدید هزینه‌های غیرضروری، تشریفاتی و تبلیغاتی مدیریت شهری، پرهیز از آغاز مگاپروژه‌های تبلیغاتی و فاقد توجیه فنی و اقتصادی در شهر و جایگزینی آن با پروژه‌های کم‌هزینه و زودبازده محله‌محور، شفاف‌سازی عملکرد مالی و قراردادهای شهرداری و متوقف‌کردن روند رو به رشد رانت و فساد اقتصادی که منابع مالی شهر را می‌بلعید، از دیگر اقدامات انجام‌شده برای کاهش هزینه اداره شهر شد.
هاشمی در ادامه اضافه کرد: برای اعاده حقوق شهرداری که به سایر نهادها و دستگاه‌ها در چارچوب توافقات رسمی و غیررسمی واگذارشده بود، تلاش کردیم که موجب شد مدیریت شهری با وضعیتی باثبات، شفاف و کم‌هزینه تحویل دوره بعدی شود. رئیس شورای شهر تهران افزود: مطالبه دیگر مهم شهروندان تهرانی صیانت از باغات، حریم و فضای شهری بود که به دلیل مصوباتی نظیر برج‌باغ یا چشم‌پوشیدن بر ساخت‌وسازهای خارج از حریم یا بالاتر از ارتفاع هزارو 800 متر از سوی اشخاص حقیقی یا حقوقی متنفذ رخ می‌داد و زیست‌بوم شهر را با چالش‌های عمیق و رنج‌آوری مواجه کرده بود. ابطال مصوبه برج‌باغ و تبدیل آن به خانه‌باغ که از باغات تهران صیانت می‌کرد، برخورد قاطع و بدون تبعیض با سازندگان پروژه‌های غیرقانونیِ خصوصی و حاکمیتی در خارج از حریم و ارتفاع مجاز، تملک ۲۱ باغ قدیمی تهران با استفاده از جرائم واقعی شده، قطع درخت و آماده‌سازی آن برای استفاده شهروندان از دیگر دستاوردهایی بود که هاشمی به آن اشاره کرد.
پایان صدور فیش‌های دستی
هاشمی افزود: انتظار سوم مردم تهران، تغییر در رویه شهرفروشی و قانون‌فروشی از سوی مدیریت شهری بود، احداث مجتمع‌های بزرگ تجاری و مال‌ها در مناطق مرغوب شهر که عموما با تغییر کاربری و بارگذاری بیش از میزان مجاز در طرح تفصیلی صورت گرفته بود، در کنار برج‌های متراکم احداث‌شده در کنار معابر کم‌ظرفیت شهری، موجب به‌هم‌ریختن خط آسمان و ازدحام و انسداد ترافیکی می‌شد و بخش عمده منافع آن به جیب سازندگان و هزینه‌ها و پیامدها به شهروندان تحمیل می‌شد. او با بیان اینکه شورای پنجم با اقداماتی نظیر متوقف‌کردن ساخت‌وساز خارج از کاربری، سیستمی‌کردن صدور پروانه و فیش و توقف فیش‌های دستی و غیررسمی، صیانت از طرح تفصیلی و توقف بارگذاری مازاد بر طرح، کاهش شدید تغییر کاربری، سیستمی‌کردن شورای معماری مناطق و جلوگیری از رانت و تخلف در این شوراها موجب شد شهرفروشی و قانون‌فروشی در تهران به میزان بسیار زیادی کاهش یابد، افزود: شاهد عدالت و مساوات نسبی در صدور مجوز برای شهروندان باشیم. او با اشاره به دیگر انتظار شهروندان تهرانی گفت: ایجاد تکثر و تنوع در حوزه فرهنگ در شهر و جلوگیری از تبدیل‌شدن بخش فرهنگی و اجتماعی شهرداری، به سیستمی موازی‌کار و مقلد سایر دستگاه‌های فرهنگی رسمی بود. دولتی‌شدن مناسبات مذهبی و صرف بودجه‌های سنگین مدیریت شهری در حوزه مناسبتی، در این دوره به رویکرد تسهیلگر مدیریت شهری در حوزه فرهنگ و ایجاد بستر چندصدایی، تنوع و تکثر در فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی بود تا مسیر حضور فعال تشکل‌های مردم‌نهاد و سمن‌ها برای فعالیت‌های اجتماعی داوطلبانه و خیریه فراهم شود؛ به‌خصوص در حوزه آسیب‌های اجتماعی که با توجه به بضاعت ناکافی دستگاه‌های عمومی، نیاز به ورود خیرین و تشکل‌های مردم‌نهاد به‌شدت احساس می‌شد که از دیگر انتظارات شهروندان تهرانی بود. هاشمی افزود: انتظار پنجم از مدیریت شهری، ایجاد تحول در رویکرد توسعه شهر و پروژه‌های عمرانی بود تا سیاست خودرومحوری که با احداث بزرگراه‌ها، به تولید سفر با خودروهای شخصی و ازدحام ترافیکی منجر می‌شد، به رویکرد انسان‌محور و متکی برحمل‌ونقل عمومی تغییر یابد. اگرچه به دلیل شرایط تحریم و کرونا، دولت نتوانست وظیفه خود را در تأمین اعتبار ارزی و ریالی برای تجهیز ناوگان مترو و اتوبوس انجام دهد و در این مورد هدف شورای پنجم در افزایش ظرفیت سیستم حمل‌ونقل عمومی محقق نشد، اما در زیرساخت با تکمیل خطوط نیمه‌تمام متروی تهران، 40 ایستگاه معادل یک‌سوم ایستگاه‌های متروی تهران به سیستم حمل‌ونقل عمومی افزوده شد و عملیات احداث خط جدید 10 متروی تهران نیز آغاز شد.
فکر نمی‌کردیم حل‌کردن مشکلات گردن خودمان بیفتد
پیروز حناچی، شهردار تهران نیز در آخرین جلسه شورای شهر تهران در سخنان خود گفت: من و همکارانم از کسانی بودیم که از سال ۷۶ به شیوه اداره امور شهر نقد داشته و اعتقاد داشتیم در چرخه‌ای گرفتار شده‌ایم که نتیجه آن کاهش کیفیت زندگی در محیط شهری است.
او ادامه داد: به دلیل نظارت در دبیرخانه شورای عالی معماری و شهرسازی همواره موضع نقد داشتیم و فکر نمی‌کردیم یک روز حل این موضوع گردن خودمان بیفتد. شاید اگر آن زمان این نگاه را داشتیم، قدری تغییر می‌کردیم. حناچی در ادامه با اشاره به مشارکت مردم در انتخابات گفت: در دوره پنجم بالاترین میزان مشارکت در انتخابات شوراها بعد از انقلاب را داشتیم و در دوره ششم پایین‌ترین میزان مشارکت را شاهد بودیم و قاعدتا باید تفاوت جدی در این دو انتخابات مشاهده شود که در آینده مقایسه این دوره و دوره‌های قبل فراهم خواهد شد.
او ادامه داد: در این دوره تلاش کردیم درآمدهای پایدار شهرداری را افزایش دهیم، میزان وابستگی بودجه به درآمدهای ناپایدار را کاهش دهیم، توانستیم تعادل بین هزینه و درآمد ایجاد و انضباط کالبدی در شهر را کنترل کنیم. حناچی در ادامه گفت ادعا نمی‌کنیم در این سازمان عظیم هیچ تخلفی رخ نداده، اما هر تخلفی را که دیدیم با آن برخورد کردیم.
فروش تراکم بدون برنامه را به صفررساندیم
حناچی با بیان اینکه فروش تراکم بدون برنامه را به صفر رساندیم، گفت: با بلندمرتبه‌سازی مخالف نبودیم؛ چراکه در کلان‌شهرها کمبود زمین یک عارضه است و ما با بلندمرتبه‌سازی بی‌برنامه مخالفت کردیم و ضوابط آن را به تصویب رساندیم و ابلاغ کردیم. شهردار تهران در ادامه افزود: در این دوره از تخریب باغات جلوگیری کردیم. در کلان‌شهرها برای جلوگیری از آلودگی، کنترل فضای سبز را در دستور قرار دادیم. تلاش کردیم میزان فضای سبز در داخل محدوده قانونی را افزایش دهیم. شهردار تهران با بیان اینکه توسعه حمل‌ونقل عمومی را انجام دادیم، گفت: توسعه ۴۰ کیلومتر مسیر مترو و حل مشکل پایانه‌های شهری در خط‌های 4‌, 6 و 7 را انجام دادیم.
نسل جدیدی از پروژه‌های عمرانی را به تصویب رساندیم
او در ادامه به بدهی‌های شهرداری اشاره کرد و گفت: در این دوره حدود ۶۶ هزار میلیارد بدهی داریم که بخشی از آن بدهی بانکی است و اگر هیچ کاری نمی‌کردیم و تنها سود و جریمه دیرکرد این مبلغ را می‌دادیم، کار بزرگی کرده بودیم. ما پروژه‌های عمرانی دوره‌های قبل را به اتمام رسانده و نسل جدیدی از پروژه‌های عمرانی را به تصویب رساندیم. او گفت: سخت‌ترین دوران مدیریت شهری را پشت سر گذاشتیم. کرونا و تحریم‌های ظالمانه امان ما را بریده بود، اما با تلاش همکاران این دوران سخت را پشت سر گذاشتیم. حناچی افزود: تلاش کردیم صدای مظلومیت مردم تهران را به گوش جهان برسانیم و با بیش از ۱۵ کلان‌شهر ارتباط برقرار کردیم.
شهردار تهران گفت: این دوره به یادگار باقی خواهد ماند و باید معلوم شود میزان مشارکت مردمی بالا در شیوه اداره شهر چه تأثیری خواهد داشت. ادعا نمی‌کنیم که مشکلی نداشتیم و نرسیدیم که به همه موارد وارد شویم، اما تمام تلاش خود را کردیم که دوره‌ای متفاوت را به نمایش بگذاریم. آنچه را آموخته بودیم، تلاش کردیم به اجرا درآوریم. پس از این دو گزارش محسن هاشمی و پیروز حناچی صحن شورا را به مقصد مراسم تنفیذ ترک کردند و پرونده شورای پنجم با ۳۱۶ جلسه عادی و فوق‌العاده و حدود ۳۱۰ مصوبه عمومی و ۹۰۰ نام‌گذاری و حدود هزار مورد تذکر به شهرداری، پرونده‌اش بسته شد.