دلار در کف 6 ماهه
این معافیتها، به شرکتهای روسی، چینی و اروپایی اجازه میدهد تا در راستای اهداف منع اشاعه در ایران فعالیت داشته باشند. این معافیتها در سالهای 2019 و 2020 در زمان دونالد ترامپ، رییسجمهور سابق امریکا که از توافق هستهای خارج شد، لغو شده بود. بیش از 3 سال از خروج یکجانبه امریکا از برجام میگذرد و بازگشت معافیتهای تحریمی مهمترین نکته مثبت این مدت بوده که میتواند تا حدی خوشبینی نسبت به آینده را افزایش دهد. اگرچه سیاستهای دولت نیز در خوشبین نگه داشتن بازارها، بیتاثیر نخواهد بود.
پس از انتشار این خبر و در ساعات ابتدایی شروع به کار بازارها، تغییراتی در قیمتها، شاخصها و بهطور کلی هر آنچه بازار را منتظر خبرهایی از این دست میگذاشت، ایجاد شد.
بر این اساس بازار دلار که مهمترین بازار چند سال اخیر است، روندی نزولی را در پیش گرفته؛ البته که این کاهش از پیش از ظهر آغاز شده بود. به نظر میرسد فعالان بازار منتظر واکنش مقامات ایرانی درخصوص بازگرداندن معافیتهای تحریمی بودند. از سوی دیگر شاخص بورس نیز رشدی محدود داشت که با توجه به کاهش نرخ دلار، عجیب به نظر میرسد. پیشبینی میشد با انتشار هر خبر مثبتی پیرامون احیای برجام و کاهش نرخ دلار، روند اصلاحی قیمتها در بازار سرمایه نیز آغاز شود. بدین منظور قیمت بسیاری از سهام در سراشیبی قرار گرفته و بعد از آن بالا رود که روز گذشته این اتفاق رخ نداد. در سایر بازارها مانند طلا نیز افتی نه چندان زیاد رخ داد. بهرغم هشدارها مبنی بر اینکه برای انجام اصلاحات اقتصادی در کشور، تحریمها را به معیشت گره نمیزنیم، اما به نظر میرسد اینگونه نیست و با هر نوسانی در نرخ دلار، افراد انتظار دارند وضعیت زندگی و معیشتشان نیز دستخوش تغییر شود. با وجود اینکه برخی پیشبینی میکردند با انتشار اخبار امیدوارکننده از مذاکرات پیرامون احیای برجام، بازارها نیز به سیگنالها پاسخ دهند، اما اتفاقات در بازار طلا، دلار و سرمایه نشان داد که فعالان همچنان نسبت به هر «خبر امیدوارکنندهای» با دیده تردید مینگرند، چراکه تناقض در سیاستهای اعلامی و اتخاذی دولت، عملا هر فعال و بازاری را سردرگم کرده است. با وجود اینکه در آیندهای نه چندان دور ممکن است محدودیتهایی که به دلیل تحریمها بر اقتصاد اعمال شده، کاهش یابد اما انعکاس آن در بازارها تا لحظه نگارش این گزارش (شنبه ساعت 17) رخ نداده است.
کاهش قیمت دلار تداوم مییابد؟
قیمت دلار کمی مانده به ظهر در کانال 27 هزار تومانی قرار داشت که ساعت دو بعدازظهر روز گذشته به کانال 26 هزار تومانی وارد و قیمت 26 هزار و 460 تومان را ثبت کرد که این قیمت، کف 6 ماهه ارز پیشرو بازار محسوب میشود. البته که واکنش بازار ارز به خبر بازگشت معافیتهای تحریمی بسیار محافظهکارانه بود، چراکه پیشتر برخی کارشناسان پیشبینی کرده بودند که با انتشار خبرهایی پیرامون برداشته شدن یک قدم تا توافق نهایی، قیمت دلار نیز در سراشیبی قرار خواهد گرفت و کاهش مییابد. البته تا لحظه نگارش گزارش قیمت در همان کانال 26 هزار تومانی قرار داشت اما کارشناسان بر این باورند که پس از برجام میبایست سایر مسائل مربوط به مبادلات مالی مانند FATF نیز در داخل به نتیجهای برسد تا بتوان از منافع همکاری و مشارکت اقتصادی با دیگر کشورها بهره برد. نباید از این امر غافل شد که خبر منتشره در بامداد شنبه نیز تا حدی خوشبینی نسبت به آینده مذاکرات را بالا برد. تا پیش از این بسیاری از کارشناسان و فعالان اقتصادی معتقد بودند که صحبتهای مسعود میرکاظمی، رییس سازمان برنامه و بودجه مبنی بر تدوین بودجه با فرض تداوم تحریمها نشانهای مبنی بر نبود جدیت در مذاکرات پیرامون احیای برجام است که با انتشار خبر بازگشت برخی معافیتها به نظر میرسد دولتمردان نیز به این موضوع رسیدهاند که تا زمانی که تحریمها پا برجا باشد.
بازار سرمایه، همچنان منتظر
روز گذشته و پس از آغاز به کار بازار سرمایه، شاخص بورس افزایشی سه هزار و 260 واحدی داشت که درنهایت رقم یک میلیون و ۳۰۴ هزار واحدی را به ثبت رساند. البته که صفهای فروش بیشتر از صفهای خرید بودند که این نشان میدهد برخی سهامداران انتظار دارند در آینده تغییرات بیشتری در شاخص بورس رخ دهد. به باور کارشناسان افزایش 0.3درصدی شاخص بورس نشان میدهد که فعالان این بازار سرمایه همچنان نسبت به رفع تحریمها مردد هستند، چراکه از آذر ماه که مذاکرات پیرامون احیای برجام آغاز شده بود تا روز شنبه، خبرهای ضد و نقیض و بعضا امیدوارکننده زیادی از وین مخابره میشد که تا پیش از روز شنبه، اغلبشان برای غلبه بر جو روانی بازارها بود. البته که برای نتیجهگیری درخصوص آینده بازار سرمایه بسیار زود است، زیرا علاوه بر افق اقتصادی پیش روی فعالان، مسائل اقتصادی مانند کسری بودجه نیز بر شاخصها اثرگذار خواهد بود.
برخی فعالان بر این باورند تا زمانی که «جبران کسری بودجه دولت از طریق بازار سرمایه» به طور کامل کنار گذاشته نشود، نمیتوان با اخباری مبنی بر بازگشت برخی معافیتهای تحریمی، انتظار افزایش یا بهبود در وضعیت بازار سرمایه را داشت.
اثرات بر بازار مسکن در میانمدت نمایان میشود
در بازار طلا نیز مانند بازار ارز، قیمتها افت داشتند به گونهای که قیمت سکه تمام بهار آزادی با ریزشی به کانال 11 میلیون تومانی وارد و در قیمت 11 میلیون و 950 هزار تومان معامله شد. به نظر میرسد رفتارهای روز گذشته در بازار طلا و ارز نوعی آمادهباش برای مرحله نهایی مذاکرات باشد و ممکن است نتیجه احیای برجام نیز تا حدودی در هفته جاری مشخص شود.
وضعیت در بازار مسکن متفاوتتر از سایر بازارها موازی است، چراکه برای فعالیت در این بازار نیاز به نقدینگی بیشتری است. با وجود اینکه انتظار میرفت با انتشار خبر بازگشت معافیتهای برجامی، برخی فایلهای فروش مجددا مورد بازبینی قرار گرفته و معامله شوند، اما با وجود متوسط قیمت هر مترمربع واحد مسکونی در کانال 33 میلیون تومان که در دیماه به ثبت رسید، به نظر نمیرسد مقاومت قیمتی در این بازار شکسته و قیمت به زیر 30 میلیون تومان بازگردد. هرچند ممکن است از شتاب قیمتها در بخش اجارهبها گرفته شود. اما برای اظهارنظر درخصوص میزان و نحوه اثرگذاری معافیتهای تحریمی بر این بازار بسیار زود است. اما انتظار میرود در میانمدت و به شرط بهبود وضعیت میان مذاکرهکنندگان، التهاب قیمتی در آن کاهش یابد.
اعتماد