فساد چریکی در ایران
اردشیرگراوند جامعه شناس ایرانی در یک نشست با هدف بررسی رخدادهای اعتراضی تازه که هنوز در جریان است گفت: ما ۱۲ رویداد اعتراضی را با این دادهها پیشبینی کرده بودیم که رویداد اخیر، هشتمین مورد از آنها بود که اتفاق افتاد. از سال ۹۰ تا ۹۵، ۳۳۰ هزار مهاجر خالص به تهران و البرز رفته و الگوی مهاجرفرست و مهاجرپذیر کشور در چند دهه اخیر، ثابت بوده است. ما تمام کشور را تمرکزگرا و خانوارهای ایران را متخلخل کردهایم، به این معنی که از هر خانواده یکی دو تا در زادگاه مانده و چندین نفر در استانهای دیگر هستند. تنها از سال ۹۰ تا ۱۴۰۰نزدیک به ۱۲ میلیون نفر در کشور جابه جا شدهاند، افزود: فقط ۸ درصد ساکنان شهر اندیشه شهریار، متولد آن هستند. در تهران ۶۰ درصد متولد تهراناند، یعنی نظام اجتماعی و خانواده تضعیف شده است. ما در تعادل سرزمین مداخلهای نکردهایم و دولت مداخلهگر نداشتهایم. طبق آمارها ۳۱ درصد جمعیت کشور مستاجر است و این پیامدهای اقتصادی خود را دارد. ما حتی در گروههای شغلی هم تعادل نداریم و تنوع فرصت شغلی ایجاد نکردهایم. در ۵۰ سال گذشته، بیشترین بیکاری در مناطق زاگرس نشین، سیستان و بلوچستان و نقاط مرزی بوده است. بیکاری از سال 1335 رو به رشد بوده و نرخ بیکاری جوانان در سالهای اخیر با شیب بالاتری بالا رفته است، اما طبق دادههای 60-70 سال گذشته، دولت تماشاچی بوده و امروز شاخص بیکاری افراد با تحصیلات عالی ۴۱ درصد است. شاخص بیکاری زنان با تحصیلات عالی ۵۹ درصد است.
به گفته این جامعهشناس، توسعه یافتگی در مرکز بوده و این هم به استانهای مرکزی و هم دیگر استان ها ضربه زده و مثلا دزدی هم در مرکز رشد کرده است، به نحوی که در یک سال ۲۸۰ هزار سرقت در تهران داشتیم و شعب دادگاهها هم در مرکز بالا رفته است، در حالی که در جاهایی که آب و هوا و زمین داشته، توسعه رخ نداده و به جای آن مهاجرت به مرکز رخ داده است. قبول دارم که استکبار در این قضایا دخالت کرده، اما آنها از ضعفهای خود ما استفاده کرده اند. وی گفت: دولتهای جمهوری اسلامی هم خواستهاند مشکل خودشان را حل کنند، در حالی که به نظر من سازمان مدیریت، بانک مرکزی، محیط زیست و سازمان اجتماعی کشور نباید دست دولت باشد، بلکه باید برنامه آمایش و طرح جامعی را برای کل کشور اجرا کنند. گراوند در پایان با اشاره به کاهش سرمایه اجتماعی نظام گفت: حتی اگر این ناآرامیها فروکش کند، ممکن است در مقطعی دیگر به بهانه تازه دوباره تشدید شود. ما به جای دشمنی با آمریکا باید سعادت نظام اجتماعیمان را هدف قرار دهیم. ۲۵۰ هزار شهید برای جمهوری اسلامی داده و ۴۰ سال برای آن هزینه کردهایم و باید مشکلات را اصلاح کنیم، جوانان کشور هم چیزی غیر از یک زندگی عادی نمیخواهند و خائن کسی است که اجازه اصلاح را ندهد.
