وسوسههای برجامی
جنگ روسیه؛ بحرانی که برجام را از دستور کار خارج کردبه گزارش ایسنا هستهای ایران که از آن به عنوان یک "بحران" برای بیش از یک دهه در دنیا یاد می شد با مذاکرات برجامی در سال ۲۰۱۵ و با دست یافتن طرفهای مذاکراتی به "برنامه جامع اقدام مشترک" حل و فصل شد؛ راهحلی که جامعه جهانی یک پارچه از آن حمایت کردند. تا قبل از اسفند ۱۴۰۰ آنچه مانع بازگشت همه طرف ها به برجام بود، اختلافات آنها بر سر بندها و عبارات برجام و به روز کردن تحولات با متن، بعد از خروج آمریکا بود. کمتر پیش آمده بود که موضوعی بینالمللی یا منطقهای مانع مذاکرات شود اما با آغاز غیرمنتظره جنگ روسیه علیه اوکراین و گسترش دامنه حمایت از آن به آمریکا و کشورهای اروپایی، به یکباره تمامی مسایل و موضوعات بینالمللی از جمله مذاکرات احیای برجام به محاق رفت. تهاجم روسیه به اوکراین که بر خلاف قوانین و مقررات بین المللی است به هیچ وجه به مذاق کشورهای اروپایی و آمریکا خوش نیامد و آن را مصداق اقدام علیه بشریت اعلام کردند. حمله روسیه به خاک اوکراین، حمله به تک تک کشورهای اروپایی به ویژه آلمان و فرانسه و انگلیس قلمداد شد و یکی از کم سابقه ترین نوع تحریم ها علیه کشوری آن هم روسیه از سوی اتحادیه اروپا و حمایت بی سابقه مالی و نظامی و سیاسی از اوکراین را رقم زد. هر کشوری که به کمک روسیه و حمایت سیاسی از آن اقدام کرد مورد هجمه و تحریم و تهدید آنها قرار گرفت و این وضع هم چنان نیز با ادامه جنگ ادامه دارد.
آمریکا و سه کشور اروپایی عضو برجام در روزهای قبل از حمله روسیه به اوکراین سعی میکردند ایران را مقصر بر هم خوردن مذاکرات معرفی کنند اما چیزی نگذشت که پرده نمایش در اوکراین کامل بالا رفت و مشخص شد دلیل امتناع غرب از حاضر شدن در مذاکرات برجامی و تعللها و تاخیرها برای چیست. روسیه در همسایگی اروپا یکی از گسترده ترین جنگ های پیشرفته و غافلگیرکننده را آغاز کرده بود. تنش به قدری سریع و جدی بالا گرفت که دیپلمات های غربی و روسی دیگر حاضر به نشستن دور یک میز حتی در موضوعی مثل مذاکرات برجام نبودند. حتی تلاش ایران برای وساطت میان روسیه و آمریکا و نیز کشورهای اروپایی در روزهای آغازین جنگ، راه به جایی نبرد و کار بالا گرفت و درگیری با شدت تمام مناسبات و تحولات بینالمللی را در خود بلعید. آمریکا و اتحادیه اروپا شروع به یارکشی در دنیا کردند و هر کشوری که از روسیه حمایت میکرد یا حتی بنای بیطرفی داشت را مورد تنبیه و سرزنش قرار دادند و از دم تیغ تحریم و تهدید گذراندند. حتی چین که در روزهای نخست شروع جنگ تا حدودی به سمت روسیه گرایش داشت، از این تهدیدها و تحریم ها دور نماند و به سرعت خود را از این مهلکه بیرون کشاند.
وقتکشی غرب به وقت اعتراضات ایران
علاوه بر "جنگ روسیه علیه اوکراین" و "موضوع پهپادهای ایرانی"، "اعتراضات" در تابستان سال جاری به کشته شدن مهسا امینی دختر جوان کرد در جریان ارجاع وی به ساختمان گشت ارشاد، پای آمریکا و اروپا را به مسایل داخلی ایران باز کرد. دخالت های آشکار اروپا و آمریکا در مسایل داخلی ایران و اتخاذ مواضع بسیار تند و تحریم های حقوق بشری پی در پی، روابط تهران و اتحادیه اروپا و نیز کنشگری میان ایران و آمریکا را سخت تر از قبل ساخت تا جایی که تحت تاثیر حواشی این اعتراضات در برخی از پایتخت های کشورهای اروپایی و آمریکا، آمریکاییها از تریبونهای رسمی اعلام کردند که موضوع بازگشت به میز مذاکرات احیای برجام منتفی و از اولویت کار سیاست خارجی این کشور خارج شده است. هر چند مقامات ایرانی نظری دیگر داشتند و بارها اعلام کردند که آمریکا به طور غیررسمی و غیرعلنی همواره در حال مذاکره بر سر برجام و موضوعات دیگر هستند.
برخلاف تمام دوران و مقاطع گذشته که آمریکا موضع سخت نسبت به مذاکرات داشته است در این مقطع این سه کشور اروپایی و مجموع اتحادیه اروپا بودند که نسبت به شروع مجدد مذاکرات احیای برجام سخت گیری می کردند.به گزارش ایسنا، بسیاری از کارشناسان و تحلیلگران خارجی بر این نظرند که چهار ماه آینده روزها و ماههای سرنوشت سازی برای بحران به وجود آمده میان روسیه و اوکراین و نوع تعامل غرب و آمریکا با روسیه است، از این رو قابل پیش بینی است که با توجه به حساسیت کشورهای اروپایی بر موضوع اوکراین و حیثیتی شدن آن، آنها بعید است به مذاکراتی که در آن باید رو به روی هیات روسی و ایرانی بنشینند بازگردند. از این رو چهار ماه آینده به طور متقابل برای مساله اوکراین و احیای برجام حیاتی است.
